काठमाडौँ।प्रहरीले देशका विभिन्न भागबाट लागुऔषधसहित ३१ जनालाई पक्राउ गरेको छ । केन्द्रीय प्रहरी समाचार कक्षका अनुसार दाङबाट छ, झापाबाट पाँच, बाँकेबाट तीन, सुनसरी, बारा, चितवन, बागलुङ, सिरहा, मोरङ र कैलालीबाट दुई/दुई तथा रसुवा, काठमाडौँ र सप्तरीबाट एक/एक जना पक्राउ परेका छन् । प्रहरीले उनीहरूका साथबाट लागुऔषध खैरो हेरोइन र गाँजा तथा चिकित्सकको
जेन–जी आन्दोलन “नेपो किड”
जेन–जी आन्दोलन “नेपो किड”
नेपालका युवाहरूले राजनीतिक नेतृत्वमा व्याप्त भ्रष्टाचार, नातावाद र गैरजवाफदेहीताविरुद्ध अभूतपूर्व ढंगले आन्दोलन सुरु गरेका थिए। यो आन्दोलनको प्रत्यक्ष कारण भनेको सरकारले ४ सेप्टेम्बरमा २६ वटा सूचीकरण नभएका सामाजिक सञ्जालहरूलाई प्रतिबन्ध गर्ने निर्णय लिनु थियो। सामाजिक सञ्जाललाई आधुनिक पुस्ताको आवाज र स्वतन्त्र अभिव्यक्तिको माध्यम मान्ने युवाहरूले यस निर्णयलाई अधिकार हननको रूपमा व्याख्या गरे र सडक आन्दोलनतर्फ उन्मुख भए। यसरी उठेको आन्दोलनले राजनीतिक संरचनामा भइरहेको गैरजवाफदेहीता र नेतृत्वको उदासीनता विरुद्धको असन्तुष्टिलाई समेट्दै देशव्यापी स्वरूप ग्रहण गर्यो।
यस आन्दोलनको केन्द्रीय गतिविधि राजधानी काठमाडौंमा भएको थियो। हजारौं युवाहरू मैतिघर मण्डलामा भेला भई नयाँ बानेश्वरस्थित संसद भवनतर्फ ठूलो जुलुसमा प्रस्थान गरे। नाराबाजी, प्लेकार्ड र गीतसहितको यो प्रदर्शनले काठमाडौं उपत्यकालाई नै आन्दोलनको केन्द्र बनायो। उनीहरूले पारदर्शी शासन, युवा अनुकूल नीति, अवसरको समान पहुँच र भ्रष्टाचारमुक्त प्रणालीको माग राख्दै सरकारलाई सचेत गराए। आन्दोलन केवल सामाजिक सञ्जाल प्रतिबन्धविरुद्ध मात्र सीमित रहेन, बरु यसले लामो समयदेखि थिचिएका युवापुस्ताका माग र निराशालाई उजागर गर्यो।
काठमाडौंसँगै देशका अन्य प्रमुख सहरहरूमा पनि समान उत्साहका साथ आन्दोलन भए। इटहरी, पोखरा, नेपालगञ्ज लगायतका शहरी क्षेत्रमा युवाहरूले सडकमा उत्रिएर काठमाडौंको आन्दोलनलाई प्रतिध्वनि गरे। यसले आन्दोलनलाई राष्ट्रिय स्वरूप दिलायो र “युवा जागरण” भनेर चिनिन थाल्यो। सामाजिक सञ्जालमा सक्रिय पुस्ताले प्रत्यक्ष सडकमा आएर आफ्नो असन्तुष्टि पोख्नु भनेको देशको लोकतान्त्रिक प्रक्रियामा नयाँ चरणको सुरुवात मानिएको छ। यो आन्दोलनले नेपालका युवाहरू अब मौन नबस्ने, बरु भविष्य निर्माणमा सक्रिय भएर अघि बढ्ने सन्देश दिएको छ।
आन्दोलनको पृष्ठभूमि
नेपालमा पछिल्ला वर्षहरूमा प्रविधि र डिजिटल सञ्चार माध्यमले युवापुस्ताको जीवनशैलीमा ठूलो परिवर्तन ल्याएको छ। टिकटक, रेडिट, इन्स्टाग्राम, फेसबुकजस्ता प्लेटफर्म केवल मनोरञ्जनका साधन मात्र नभई, विचार आदान–प्रदान गर्ने, समाजिक मुद्दा उठाउने र सूचना प्राप्त गर्ने प्रमुख माध्यम बनेका छन्। यस्तो अवस्थामा सरकारले २६ वटा सूचीकरण नभएका सामाजिक सञ्जाललाई निष्क्रिय गर्ने निर्णय गर्यो। यस कदमलाई युवापुस्ताले आफ्नो अभिव्यक्ति स्वतन्त्रतामाथि प्रत्यक्ष प्रहारको रूपमा लिए। यसले गर्दा सरकार र युवापुस्ताबीच गहिरो दूरी बढ्यो।
यसैबीच, लामो समयदेखि नेपालमा देखिँदै आएको भ्रष्टाचार, घुसखोरी, नातावाद र विशेषाधिकारवादी मानसिकताले युवाहरूलाई असन्तुष्ट बनाइरहेको थियो। राजनीतिक नेतृत्व र उनका परिवारहरूको विलासी जीवनशैली खुलेआम देखिनु, जबकि सर्वसाधारण बेरोजगारी, शिक्षा र स्वास्थ्यमा कठिनाइ भोगिरहेका छन् भन्ने तथ्यले आक्रोश बढायो। सामाजिक सञ्जालमार्फत यस आक्रोशलाई स्वर दिइएको थियो, तर प्रतिबन्धले त्यो स्वरलाई दबाउन खोजेको अनुभव भयो। यही कारण, युवाहरूले सडकमा उत्रनु आवश्यक ठाने।
‘जेन–जी आन्दोलन’ त्यसैले केवल सामाजिक सञ्जाल प्रतिबन्धको प्रतिक्रिया मात्र होइन, यो लामो समयदेखि सन्चित असन्तुष्टि र विद्रोहको परिणाम हो। यो आन्दोलनले देखायो कि नेपालका युवा पुस्ता अब मौन रहन चाहँदैन। उनीहरू पारदर्शिता, उत्तरदायित्व र लोकतान्त्रिक मूल्यहरूको माग गर्दै छन्। यसले नयाँ पुस्ताको सोच, दृष्टिकोण र परिवर्तनप्रतिको चाहनालाई उजागर गर्यो।
काठमाडौंमा सुरु भएको प्रदर्शन
आन्दोलनको पहिलो ठूलो प्रदर्शन राजधानी काठमाडौंमा भयो। माइतीघर मण्डलामा बिहानैदेखि सयौँ युवाहरू जम्मा भए। उनीहरूले प्लेकार्ड बोकेर ‘स्टप करप्सन’, ‘फ्री अवर भ्वाइस’ र ‘डोन्ट ब्यान आवर प्लेटफर्म्स’ जस्ता नाराहरू चर्काए। यो प्रदर्शन शान्तिपूर्ण तर ऊर्जाशील थियो। सहभागीहरूको ऊर्जा र आवाजले वातावरण नै बदलिएको अनुभव भयो। युवाहरूले माइतीघरदेखि नयाँ बानेश्वरतर्फ जुलुस अघि बढाउँदा भीड बढ्दै गयो र सडकभरि नाराको गुञ्जन सुनिन थाल्यो।
संसद भवनतर्फ अघि बढ्दा प्रहरीले ब्यारिकेड राखेर भीड रोके। तर उत्साहित युवाहरूले त्यसलाई तोड्दै अघि बढे। संसद भवन अगाडि पुगेपछि वातावरण तनावपूर्ण बन्यो। प्रहरीले अश्रुग्यास प्रहार गर्यो, पानीको फोहरा प्रहार गर्यो, जसले गर्दा प्रदर्शनकारी तितरबितर भए। तर पनि उनीहरूको मागमा कुनै कमजोरी आएन। बरु, यसले उनीहरूको विद्रोही भावनालाई अझ प्रज्वलित गर्यो।
यस घटनाले काठमाडौंलाई राजनीतिक प्रतिरोधको केन्द्र बनाइदियो। संसद भवनजस्तो संवेदनशील क्षेत्रमा पुगेको यो प्रदर्शनले सरकारलाई पनि गम्भीर सोच्न बाध्य बनायो। माइतीघरदेखि बानेश्वरसम्मको यो यात्रा केवल सडक यात्रा मात्र थिएन, यो युवापुस्ताको असन्तुष्टि र आवाजलाई प्रत्यक्ष राजनीतिक संस्थासामु पेस गर्ने ऐतिहासिक क्षण थियो।
पोखरा र अन्य शहरमा फैलिएको विरोध
आन्दोलन काठमाडौंमा मात्र सीमित भएन। छिट्टै देशका विभिन्न प्रमुख शहरहरूमा यसको लहर फैलियो। पोखरामा विशेषगरी युवाहरू ठूलो संख्यामा सडकमा ओर्लिए। शहीदचोकलाई निषेधित क्षेत्र घोषणा गरिए पनि युवाहरू त्यहाँ उत्रिए र नाराबाजी गरे। प्रहरीसँग झडप हुँदा गोली लागेर एक जना घाइते भए, जसले आन्दोलनलाई थप संवेदनशील बनायो।
चितवन, बुटवल, विराटनगर, झापा, मोरङ लगायतका शहरमा पनि युवाहरू सडकमा उत्रिए। विद्यालय–महाविद्यालयका विद्यार्थी, रोजगारीको खोजीमा रहेका युवाहरू, कलाकार र नागरिक समाजका प्रतिनिधिहरूले पनि समर्थन जनाए। आन्दोलन अब केवल काठमाडौंमा भएको स्थानीय मुद्दा रहेन; यो राष्ट्रिय असन्तुष्टि र विद्रोहको प्रतीक बन्यो।
देशव्यापी रुपमा फैलिएको यस आन्दोलनले सुरक्षा निकायलाई पनि चुनौती दियो। कतिपय क्षेत्रमा प्रहरीले बल प्रयोग गर्नुपर्यो भने कतिपय ठाउँमा स्थानीय प्रशासनले शान्तिपूर्ण संवादमार्फत नियन्त्रण गर्न खोज्यो। तर जसरी सहर–सहरमा यो आन्दोलन फैलियो, यसले सरकारलाई स्पष्ट सन्देश दियो – युवाहरू अब सजिलै चुप लाग्दैनन्।
मृत्यु र घाइतेको अवस्था
आन्दोलन चर्किँदै जाँदा मानव क्षतिको समाचार आउन थाल्यो। काठमाडौंमा मात्र सोमबार बेलुकीसम्म १५ जनाको मृत्यु भएको पुष्टि भयो। अस्पतालहरूमा घाइतेहरूको भीड बढ्न थाल्यो। ट्रमा सेन्टरमा ६, सिभिल अस्पतालमा १, केएमसीमा १ र त्रिवि शिक्षण अस्पतालमा १ जनाको मृत्यु भएको तथ्य सार्वजनिक गरियो।
मृत्युका यी घटनाले आन्दोलनलाई नयाँ मोडमा लगे। सरकारमाथि जनताको आक्रोश झन् बढ्यो। ‘शान्तिपूर्ण प्रदर्शनलाई दमन गर्न सरकारले निर्दोष युवामाथि गोली चलायो’ भन्ने आरोप सार्वजनिकमा फैलियो। यसले आन्दोलनकारीलाई अझ एकताबद्ध बनायो। देशका अन्य भागहरूमा पनि घाइतेहरूको संख्या बढ्दै गयो, जसले प्रदर्शनलाई थप भावनात्मक उचाइमा पुर्यायो।
परिवार गुमाएका, घाइते भएका र सडकमा प्रतिरोध गर्दै गरेका युवाहरूको कथा देशभर फैलियो। सामाजिक सञ्जालमा रोक लगाइए पनि विभिन्न माध्यममार्फत यी समाचारहरू भाइरल भए। यसले आन्दोलनलाई केवल राजनीतिक मुद्दा होइन, भावनात्मक विद्रोहको रुप पनि दियो।
सरकारको प्रतिक्रिया र मन्त्रिपरिषद् बैठक
सरकारको प्रतिक्रिया आन्दोलनसँगै तीव्र रूपमा देखा परेको छ। सुरुवाती चरणमा सरकारले आन्दोलनलाई सामान्य असन्तुष्टि ठान्ने प्रयास गर्यो तर आन्दोलनले देशव्यापी ध्यान तानेपछि प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली स्वयं सक्रिय हुन बाध्य भए। आन्दोलनकारीले देखाएको दृढता र सामाजिक सञ्जालमार्फत फैलिएको जनआक्रोशले सरकारलाई तत्कालै चासो दिन बाध्य बनायो। यसरी युवा पुस्ताले उठाएको आवाजले राजनीतिक नेतृत्वलाई तत्काल निर्णय प्रक्रियामा सहभागी हुन प्रेरित गरेको देखिन्छ।
प्रधानमन्त्रीले साँझ ६ बजे मन्त्रिपरिषद् बैठक बोलाउनु आन्दोलनको दबाबकै परिणाम हो। सामान्यतया मन्त्रिपरिषद् बैठकका एजेन्डा पहिले नै तय हुने गर्दछ, तर यस पटक आकस्मिक बैठक बोलिनुले सरकारको तयारी नभएको र परिस्थितिले उसलाई कदम चाल्न बाध्य पारेको प्रस्ट हुन्छ। यो बैठकमा सामाजिक सञ्जाल प्रतिबन्धसम्बन्धी नीतिमा पुनर्विचार गर्ने सम्भावना रहेको समाचारले जनतालाई उत्साहित तुल्याएको छ। यसले सरकार आन्दोलनको गम्भीरताप्रति सचेत भएको संकेत गर्छ।
यसबाट सरकार आन्दोलनकै दबाबमा आएको स्पष्ट देखिन्छ। विगतमा विभिन्न आन्दोलनलाई समयमै सम्बोधन नगरी बल प्रयोगमार्फत दबाउने प्रयास हुने गरेको भए पनि, यस पटक नयाँ पुस्ताले डिजिटल प्लेटफर्म प्रयोग गरेर जनसमर्थन बढाउँदा सरकारले तत्कालै प्रतिक्रिया दिनुपर्यो। यसले जनताको आवाजलाई अवहेलना गर्न कठिन भएको प्रमाणित गरेको छ। यसरी सरकारको प्रतिक्रियाले केवल तत्कालीन परिस्थितिलाई मात्र होइन, आगामी नीतिगत निर्णय प्रक्रियालाई पनि असर गर्ने देखिन्छ।
कर्फ्यू आदेश र सुरक्षा व्यवस्था
आन्दोलन तीव्र बन्दै गएपछि काठमाडौंको नयाँ बानेश्वर क्षेत्रमा कर्फ्यू आदेश जारी गरिएको छ। संसद भवन परिसरमा आन्दोलनकारी प्रवेश गरेपछि सुरक्षाकर्मी र प्रशासनबीच स्थिति नियन्त्रणको चुनौती थपियो। प्रमुख जिल्ला अधिकारी छवि रिजालले गृहमन्त्रीसँग सिधा परामर्श गरी दिउँसो १२:३० बजेदेखि राति १० बजेसम्म कर्फ्यू लगाउने निर्णय गर्नु पर्यो। यसरी आकस्मिक रूपमा कर्फ्यू आदेश जारी हुनु आन्दोलनको तात्कालिकता र सरकारको असहजतालाई प्रस्ट पार्छ।
कर्फ्यू आदेशसँगै राजधानीमा प्रहरीको बाक्लो उपस्थिति देखियो। आन्दोलनकारीलाई सडकमा उत्रनबाट रोक्ने उद्देश्यले सुरक्षा बलले मुख्य चोक, बाटो र संसद वरिपरिको क्षेत्रलाई नियन्त्रणमा लियो। प्रहरी र सशस्त्र बलको संयुक्त गस्ती, बाटोमा राखिएका अवरोधक, र भिड नियन्त्रणका लागि प्रयोग भएका उपकरणहरूले राजधानीको वातावरण तनावग्रस्त बनाएको थियो। यसले आम नागरिकलाई पनि अनावश्यक त्रास सिर्जना गर्यो।
यद्यपि, कर्फ्यू आदेश र सुरक्षा व्यवस्थाले आन्दोलनलाई थाम्ने भन्दा अझ बढी आलोचना खेप्नु पर्यो। धेरैले यसलाई लोकतान्त्रिक अधिकारमाथि हस्तक्षेप भन्दै प्रश्न उठाए। सामाजिक सञ्जालमा पनि प्रहरीको कठोर कदमबारे आलोचना भयो। नागरिकले आन्दोलनकारीलाई सुन्नुभन्दा बल प्रयोग गर्नु सरकारको कमजोरी हो भन्ने धारणा सार्वजनिक रूपमा फैलियो। यसरी कर्फ्यू आदेशले तत्कालीन भिड नियन्त्रण गरे पनि दीर्घकालीन रूपमा सरकारले विश्वास गुमाउने स्थितिलाई थप गहिर्यायो।
कलाकार र अभियन्ताको समर्थन
जेन–जी आन्दोलनले समाजका विभिन्न क्षेत्रको समर्थन पायो। विशेषगरी कलाकार, अभियन्ता र जनप्रभावशाली व्यक्तिहरूले खुलेरै आन्दोलनलाई साथ दिए। काठमाडौंका मेयर बालेन शाहले प्रत्यक्ष समर्थन जनाउँदा आन्दोलनलाई थप ऊर्जा मिल्यो। उता, उज्यालो अभियन्ता कुलमान घिसिङले सामाजिक सञ्जालमार्फतै युवाहरूको पक्षमा आवाज उठाउँदा आन्दोलनलाई औपचारिक हैसियत र विश्वसनीयता थपियो। यसरी आन्दोलनले राजनीतिक मात्र नभई सांस्कृतिक र सामाजिक मान्यता पाएको देखियो।
संगीत, चलचित्र र साहित्यिक क्षेत्रमा सक्रिय व्यक्तिहरूले पनि खुला रूपमा समर्थन जनाए। निर्देशक निश्चल बस्नेत, अभिनेता पल शाह, अनमोल केसी, गायक प्रकाश सपूत, गायिका रचना रिमाललगायतले आफ्नो प्लेटफर्ममार्फत जनआन्दोलनमा ऐक्यवद्धता जनाए। उनीहरूको प्रभाव विशेष गरी युवाहरूमा बढी देखिन्छ। यसले आन्दोलनलाई जनसांस्कृतिक समर्थन दिलायो र आन्दोलनकारीलाई मनोवैज्ञानिक रूपमा बलियो बनायो।
कलाकार र अभियन्ताको सहभागिताले आन्दोलनलाई केवल राजनीतिक विषयमा सीमित हुन नदिई समाजको सामूहिक विद्रोहका रूपमा प्रस्तुत गर्यो। यसले जनसामान्यमा आन्दोलनप्रति सकारात्मक भावनाको विकास गर्यो र ‘यो केवल केही युवाको आन्दोलन होइन, सबै पुस्ताको साझा आवाज हो’ भन्ने धारणा फैलायो। यसरी कलाकार र अभियन्ताको समर्थन आन्दोलनलाई गहिरो सामाजिक धारा बनाउन सहयोगी बन्यो।
नेपो किड्स र विशेषाधिकारको प्रश्न
आन्दोलनको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष ‘नेपो किड्स’ अर्थात् राजनीतिज्ञका छोराछोरी र विशिष्ट वर्गका युवाको विशेषाधिकारप्रति विरोध थियो। सामाजिक सञ्जालमा भाइरल भएका तस्बिर र भिडियोहरूले उनीहरूको विलासी जीवनशैली उजागर गरे। महँगा गाडी, विदेश यात्रा, भव्य पार्टी जस्ता दृश्यले आम नेपाली युवाको पीडा र उनीहरूको सुखद जीवनबीचको असमानता प्रस्ट पार्यो। यसले जनतामा आक्रोश थपियो र आन्दोलनलाई गहिरो कारण उपलब्ध गरायो।
जेन–जी पुस्ताले यस्ता विशेषाधिकार र नातावादविरुद्ध आवाज बुलन्द गर्यो। उनीहरूको तर्क थियो कि अवसर सबैका लागि बराबरी हुनुपर्छ, तर नेपालमा अझै पनि पारिवारिक पृष्ठभूमिले अवसर तय गर्छ। यसरी नातावाद र विशेषाधिकार प्रणालीले युवाको भविष्यमा बाधा पुर्याएको अनुभवले आन्दोलनलाई थप बलियो बनायो।
यो प्रश्नले केवल राजनीतिक नातावाद मात्र होइन, समाजमा फैलिएको आर्थिक विभाजन र समान अवसरको अभावलाई समेत उजागर गर्यो। साधारण युवाले शिक्षा, रोजगारी र स्वतन्त्र जीवनको लागि संघर्ष गरिरहेका बेला, विशेषाधिकार प्राप्त युवाले सहज अवसर उपभोग गर्नु अन्यायपूर्ण ठहरियो। यसरी नेपो किड्स र विशेषाधिकारविरुद्धको बहस आन्दोलनको नैतिक शक्ति र जनसहानुभूति जुटाउने माध्यम बन्यो।
आन्दोलन र ट्राफिक व्यवस्थापनमा असर
जेन–जी आन्दोलनका कारण काठमाडौं उपत्यकाको दैनिक जीवन अस्तव्यस्त बन्यो। माइतीघर–नयाँ बानेश्वर सडकखण्ड आन्दोलनको केन्द्र बन्दै गएपछि ट्राफिक डाइभर्सन गर्नुपर्यो। यसले यात्रु र सामान्य नागरिकलाई असुविधा पुर्यायो। लामो दूरीको यात्रा गर्नेहरूलाई वैकल्पिक मार्ग प्रयोग गर्नुपर्ने बाध्यता आयो, जसले राजधानीको यातायात प्रणालीमा थप दबाब सिर्जना गर्यो।
यसैबीच, राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलको पूर्वनिर्धारित कार्यक्रममा सहभागी हुन गएको सवारी व्यवस्थाले समस्या झनै बढायो। राष्ट्रपतिको सुरक्षा व्यवस्थापनका लागि गरिएको सडक नियन्त्रण र आन्दोलनकै कारण भएको जाम एकैपटक पर्दा यातायात व्यवस्थापनमा ठूला चुनौती देखा परे। सामान्य सवारी साधनदेखि आपतकालीन सेवासम्म प्रभावित हुन पुगे।
आन्दोलन र सुरक्षा व्यवस्थापनबीचको टकरावले राजधानीको दैनिक जीवनलाई प्रत्यक्ष असर गर्यो। व्यवसाय, विद्यालय, अस्पतालदेखि दैनिक श्रमिकहरूको जीवनसमेत प्रभावित भयो। धेरैले यसलाई लोकतान्त्रिक आन्दोलनको आवश्यक मूल्य चुकाउनु पर्ने अवस्थाका रूपमा व्याख्या गरे भने, कतिपयले आन्दोलनले आम नागरिकलाई असुविधा पुर्याएको भन्दै आलोचना पनि गरे। यसरी आन्दोलन र ट्राफिक व्यवस्थापनबीचको सम्बन्धले आन्दोलनको सामाजिक प्रभावलाई झन् स्पष्ट बनायो।
आन्दोलनको महत्व
जेन–जी आन्दोलन केवल सामाजिक सञ्जाल प्रतिबन्धको विरोधमा सीमित रहेन, यो व्यापक विद्रोहका रूपमा विकसित भयो। भ्रष्टाचार, नातावाद, आर्थिक असमानता र अभिव्यक्ति स्वतन्त्रतामाथिको हस्तक्षेपविरुद्ध युवा पुस्ताले उठाएको यो आवाजले समाजको बदलिँदो सोचलाई प्रस्ट रूपमा देखायो। यसरी आन्दोलनले युवापुस्ताको असन्तुष्टि मात्र होइन, भविष्यप्रतिको उनको दृष्टिकोण पनि उजागर गर्यो।
आन्दोलनले सरकारलाई नीतिगत पुनर्विचार गर्न बाध्य बनायो। सुरुवातमा कठोर कदम चाल्ने सरकार अन्ततः आन्दोलनकारीसँग संवाद गर्ने अवस्थासम्म आइपुग्यो। यसरी राजनीतिक नेतृत्वलाई तत्काल प्रतिक्रिया दिन बाध्य बनाउने काम यस आन्दोलनले गर्यो। यसले लोकतान्त्रिक अभ्यासमा युवाको भूमिकालाई केन्द्रीय बनायो।
नेपालको इतिहासमा यो आन्दोलन एउटा महत्वपूर्ण मोडका रूपमा स्थापित हुने देखिन्छ। भविष्यका राजनीतिक आन्दोलन र निर्णय प्रक्रियामा पनि यसको प्रभाव रहनेछ। जेन–जी आन्दोलनले प्रमाणित गर्यो कि नयाँ पुस्ता केवल दर्शक होइन, परिवर्तनको सक्रिय चालक हो। यसरी, आन्दोलनले नेपालको सामाजिक–राजनीतिक संरचनामा दीर्घकालीन छाप छोड्नेछ।
- ●राष्ट्रपति भवन
- ●नेपालको मानव निर्मित सबैभन्दा ठूलो
- ●जेन–जी आन्दोलन दोस्रो दिन
- ●निर शम्शेर जङ्गबहादुर राणा
- ●मदन शम्शेर जङ्गबहादुर राणा
- ●शंकर शम्शेर जङ्गबहादुर राणा
- ●रुद्र शम्शेर जङ्गबहादुर राणा
- ●पद्म शम्शेर जङ्गबहादुर राणा
- ●मोहन शमशेर जङ्गबहादुर राणा
- ●कृष्ण शमशेर जङ्गबहादुर राणा
- ●किरण शम्शेर जङ्गबहादुर राणा
- ●केसर शमशेर जङ्गबहादुर राणा
- ●जीत जङ्ग राणा
- ●जगतजङ्ग कुँवर राणा
- ●करबिर पाँडे
ज्योतिषहरू
ज्योतिष विवरण लोड हुँदैछ...
राशिफल
राशिफल लोड हुँदैछ...
मुख्य समाचार
Loading footer...