नेपालको इतिहासमा केही प्रमुख शहीदहरू छन्, जसले राणा शासन र अन्य अन्यायका विरुद्ध आफ्नो प्राण आहुति दिएका थिए।
लखन थापा मगर
लखन थापा मगरलाई नेपालकै पहिलो शहीद मानिन्छ। उनी राणा शासनको अत्याचारविरुद्ध अगाडि आएका एक साहसी नेता थिए। १८७७ सालमा राणाहरूले उनलाई गोरखामा फाँसी दिए। लखन थापाको बलिदानले नेपाली जनतालाई जागरुक बनायो र स्वतन्त्रता आन्दोलनमा नयाँ उर्जा थप्यो। सरकारले १९९९ मा उनलाई औपचारिक रूपमा शहीदको दर्जा प्रदान गरेको छ।
चार महान शहीदहरू
अर्का चार प्रमुख शहीदहरू जसले आफ्नो प्राण नेपाल र नेपाली जनताको हितमा बलिदान गरेका थिए, उनीहरू हुन्:
शुक्रराज शास्त्री: एक समाज सुधारक र शिक्षाविद्, जसलाई राणा शासनले १९४१ मा झुन्ड्याएर हत्या गर्यो।
धर्मभक्त माथेमा: राष्ट्रिय स्तरका क्रान्तिकारी नेता, जसलाई पनि १९४१ मा फाँसी दिइयो।
दशरथ चन्द: प्रजातन्त्रवादी पत्रकार, जसलाई गोली हानी हत्या गरियो।
गंगालाल श्रेष्ठ: विद्यार्थी नेता, जसलाई पनि १९४१ मा गोली हानी मारे।
यी चार शहीदहरूको बलिदानले राणा शासनविरुद्धको संघर्षलाई तीव्रता दियो र देशलाई स्वतन्त्रताको बाटोमा अघि बढायो।
अन्य उल्लेखनीय शहीदहरू
त्यसैगरी अन्य शहीदहरू पनि छन्, जसले आफ्नो प्राण देश र जनताको लागि गुमाएका छन्। जस्तै:
भीमदत्त पन्त: सुदूरपश्चिमका किसान नेता, जसलाई १९५३ मा राजनीतिक हत्या गरियो।
कृष्णलाल अधिकारी: लेखक र सामाजिक अभियन्ता, जसलाई "मकैको खेती" नामक पुस्तक लेखेको आरोपमा जेलमा राखियो र त्यहाँ मृत्यु भयो।
थिर्बम मल्ल: १९५० को प्रजातान्त्रिक क्रान्तिमा वीरगञ्ज कब्जा गर्ने क्रममा गोली लागेर निधन भयो।
यी शहीदहरूले नेपालका विभिन्न भागमा स्वतन्त्रता र जनअधिकारका लागि संघर्ष गरेका थिए।