काठमाडौँ
वैज्ञानिकहरूले एडोल्फ हिटलरको ८० वर्ष पुरानो रगतले दाग लागेको कपडामा गरिएको अत्याधुनिक डीएनए परीक्षणबाट उसका पूर्वज, स्वास्थ्य स्थिति र सम्भावित न्युरोलोजिकल पूर्वप्रवृत्तिहरूबारे महत्त्वपूर्ण जानकारी पत्ता लगाएको उल्लेख गरिन्छ। परीक्षणले लामो समयदेखि चल्दै आएको हिटलरको यहूदी वंशको अफवाहलाई खारेज गर्यो र उसको सेक्सुअल अर्गानको विकासमा असर पार्ने कल्म्यान सिन्ड्रोम भएको निष्कर्ष निकाले। यद्यपि मानसिक स्वास्थ्यसम्बन्धी सूचकहरू (अटिजम, स्किजोफ्रेनिया, बाइपोलार) केवल “पूर्वप्रवृत्ति” मात्र भएको र कुनै पनि हालतमा निदान नभएको वैज्ञानिकहरूले जोड दिए।
यस अनुसन्धानले नैतिकता र संवेदनशीलताबारे ठूलो बहस उत्पन्न गरेको बर्णन छ। केही विशेषज्ञहरूले यस्तो परीक्षणले न्युरोडाइभर्सिटीबारे गलत धारणा फैलिन सक्ने र अटिजम तथा अन्य अवस्थालाई हिटलरसँग जोडेर कलंकित गर्न सक्ने चिन्ता व्यक्त गरे। युके नेशनल अटिस्टिक सोसाइटीले यसलाई “सस्तो लोकप्रियता कमाउने प्रयास” भन्दै तीव्र विरोध गर्यो। विज्ञहरूले डीएनएबाट कसैको व्यवहार वा अपराधको कारण बुझ्न खोज्नु अतिसरलीकरण भएको चेतावनी दिए।
अनुसन्धानको नैतिकता, अनुमति र इतिहासमा कस्तो प्रभाव पार्छ भन्ने प्रसङ्ग उठाइएको छ। हिटलर जस्तो ऐतिहासिक व्यक्तिको डीएनए अध्ययन गर्न मिल्छ– मिल्दैन भन्ने कुरा विवादित रहे पनि केही इतिहासकारहरू र वैज्ञानिकहरूले त्यो मानव इतिहास बुझ्नको महत्त्वपूर्ण प्रक्रिया भएको तर्क गरे। अर्कोतर्फ, केही अनुसन्धानकर्ताहरूले भने हिटलरको व्यवहार वा नरसंहारका कारणहरू डीएनाबाट होइन, सामाजिक, राजनीतिक र ऐतिहासिक सन्दर्भबाट बुझिनु पर्ने बताए।
अन्ततः यस्तो अनुसन्धानले नयाँ जानकारी दिए पनि यसलाई अत्यन्त सावधानीपूर्वक प्रयोग गर्नुपर्ने निष्कर्ष निकालिएको छ। डीएनए परीक्षणले हिटलरबारे केही पहेलीतत्वहरू खोल्न सहयोग गरे पनि यसले इतिहासका वास्तविक पाठ—सामान्य मानिसले ठोस परिस्थितिमा कसरी अत्याचार गर्न सक्छन् भन्ने—ढाकछोप नहोस् भन्ने चेतावनी गरिएको छ। अनुसन्धान अब समीक्षाधीन छ र भविष्यमा यसबारे जिम्मेवारीपूर्वक र वैज्ञानिक मापदण्ड अनुसार व्याख्या गर्ने सबैको कर्तव्य रहेको बताइन्छ।