ल्यारी कल्प

एच. लरेन्स “ल्यारी” कल्प जुनियर अमेरिकी उद्योग तथा एयरोस्पेस क्षेत्रका प्रभावशाली व्यवसायिक नेतृत्वकर्ता हुन्। उनको जन्म सन् १९६३ मा अमेरिकामा भएको थियो। उनी उत्पादन तथा औद्योगिक व्यवसायसँग गहिरो रूपमा जोडिएको परिवारमा हुर्किएका थिए। उनका हजुरबुबाले सन् १९३८ मा सानो वेल्डिङ तथा मेसिन सञ्चालन कार्यशाला स्थापना गरेका थिए, जसले परिवारलाई अमेरिकी उत्पादन उद्योगसँग प्रत्यक्ष रूपमा जोडेको थियो।

बाल्यकालदेखि नै उनले कारखाना सञ्चालन, ग्राहक सेवा तथा साना व्यवसाय कसरी चलाइन्छ भन्ने कुरा नजिकबाट सिक्ने अवसर पाए। परिवारको व्यवसायिक वातावरणले उनलाई मेहनत, अनुशासन र दीर्घकालीन सोचको महत्व बुझायो। उनी सानैदेखि यान्त्रिक प्रणाली, उत्पादन प्रक्रिया तथा व्यापार सञ्चालनप्रति आकर्षित थिए।

विद्यालय जीवनमा उनी अध्ययनशील, विश्लेषणात्मक सोच भएका तथा नेतृत्व क्षमता देखाउने विद्यार्थीका रूपमा परिचित थिए। शिक्षकहरूले उनलाई जटिल समस्याको व्यावहारिक समाधान खोज्न सक्ने विद्यार्थीका रूपमा वर्णन गरेका थिए। यही गुणहरूले पछि उनलाई विश्वकै चर्चित औद्योगिक पुनर्संरचना नेतृत्वकर्तामध्ये एक बनायो।

शिक्षा र व्यवस्थापन सोचको विकास

उच्च शिक्षा हासिल गर्न कल्पले अमेरिकाको वासिङ्टन कलेजमा अध्ययन गरे। उनले अर्थशास्त्र विषयमा कला स्नातक उपाधि हासिल गरे। विश्वविद्यालय जीवनमा उनले आर्थिक प्रणाली, बजार संरचना, उत्पादन व्यवस्थापन तथा व्यापार रणनीतिबारे गहिरो अध्ययन गरेका थिए।

अर्थशास्त्र अध्ययनका क्रममा उनी विशेष रूपमा औद्योगिक विकास, व्यवस्थापन प्रणाली तथा दीर्घकालीन संस्थागत रणनीतिप्रति आकर्षित भए। सहपाठी तथा प्राध्यापकहरूले उनलाई नेतृत्व क्षमता भएका, व्यावहारिक सोच राख्ने तथा संगठित ढंगले समस्या समाधान गर्न सक्ने विद्यार्थीका रूपमा सम्झिने गरेका छन्।

पछि उनले अमेरिकाको प्रतिष्ठित हार्वर्ड बिजनेस स्कुलबाट व्यवसाय प्रशासन विषयमा स्नातकोत्तर उपाधि हासिल गरे। हार्वर्डको अनुभवले उनलाई विश्वव्यापी व्यवस्थापन, संस्थागत नेतृत्व तथा रणनीतिक निर्णय प्रक्रियाको उच्चस्तरीय ज्ञान प्रदान गर्‍यो।

डानाहर युग र व्यवस्थापन उदय

सन् १९९० मा कल्प डानाहर कर्पोरेसनमा सामेल भए। उनले कम्पनीको सहायक संस्था भिडर–रुटमा प्रारम्भिक भूमिका सम्हाले। आफ्नो मेहनत, विश्लेषणात्मक क्षमता तथा सञ्चालन सुधार कौशलका कारण उनी सन् १९९३ सम्ममा उक्त इकाइका अध्यक्ष बने।

त्यसपछि उनले कम्पनीभित्र तीव्र गतिमा उन्नति गरे। सन् १९९५ मा उनी कर्पोरेट अधिकारी बने, सन् १९९९ मा कार्यकारी उपाध्यक्ष तथा सन् २००० मा प्रमुख सञ्चालन अधिकारी नियुक्त भए। उनको नेतृत्व शैली डेटा–आधारित, अनुशासित तथा निरन्तर सुधारमा केन्द्रित मानिन्थ्यो।

सन् २००१ देखि २०१४ सम्म उनले डानाहरका अध्यक्ष तथा प्रमुख कार्यकारी अधिकृतका रूपमा काम गरे। उनको नेतृत्वमा कम्पनीको आम्दानी र बजार मूल्य पाँच गुणासम्म वृद्धि भयो। डानाहरको बजार मूल्य करिब ५० अर्ब डलरसम्म पुगेको थियो। उनले “डानाहर बिजनेस सिस्टम” नामक व्यवस्थापन प्रणालीलाई विश्वव्यापी रूपमा लोकप्रिय बनाए, जसले निरन्तर सुधार, कार्यक्षमता तथा सञ्चालन अनुशासनमा जोड दिन्थ्यो।

जनरल इलेक्ट्रिकमा ऐतिहासिक प्रवेश

डानाहरबाट बाहिरिएपछि कल्प केही समयसम्म वरिष्ठ सल्लाहकारका रूपमा सक्रिय रहे। त्यसपछि उनले हार्वर्ड बिजनेस स्कुलमा वरिष्ठ प्राध्यापकका रूपमा अध्यापन गरे। उनले नेतृत्व, रणनीति तथा सामान्य व्यवस्थापनसम्बन्धी विषय पढाउने काम गरे। यस अवधिमा उनले व्यवस्थापन सिद्धान्त र व्यावहारिक अनुभवलाई शैक्षिक क्षेत्रमा रूपान्तरण गर्ने अवसर पाए।

सन् २०१८ मा उनी जनरल इलेक्ट्रिकको निर्देशक बोर्डमा सामेल भए। त्यसै वर्ष अक्टोबरमा उनी कम्पनीको अध्यक्ष तथा प्रमुख कार्यकारी अधिकृत नियुक्त भए। यो नियुक्ति ऐतिहासिक मानियो, किनभने कम्पनीको १२६ वर्ष लामो इतिहासमा बाहिरबाट ल्याइएको पहिलो प्रमुख कार्यकारी अधिकृत उनी नै थिए।

त्यतिबेला जनरल इलेक्ट्रिक गम्भीर आर्थिक संकटमा थियो। कम्पनीमाथि करिब १४० अर्ब डलर ऋण थियो र संस्थागत संरचना अत्यन्त जटिल बनिसकेको थियो। धेरै विश्लेषकहरूले कम्पनीको भविष्यप्रति शंका व्यक्त गरिरहेका थिए। यस्तो अवस्थामा कल्पलाई संस्थाको पुनर्जीवनको जिम्मेवारी दिइएको थियो।

ऐतिहासिक विभाजन

कल्पले नेतृत्व सम्हालेपछि आक्रामक पुनर्संरचना अभियान सुरु गरे। उनले लक्षित सम्पत्ति बिक्रीमार्फत ९० अर्ब डलरभन्दा बढी ऋण घटाए। यस क्रममा उनले जीई क्यापिटल एभिएसन सर्भिसेस तथा बायोफार्मा व्यवसाय बिक्री गर्ने निर्णय लिए।

उनले कम्पनीका उत्पादन केन्द्रहरूमा “काइजेन” अर्थात् निरन्तर सुधार प्रणाली र लीन सञ्चालन पद्धति लागू गरे। उत्पादन क्षमता, लागत नियन्त्रण तथा कार्यक्षमता सुधारमा उनले विशेष ध्यान दिए। उनी प्रायः कारखानामा प्रत्यक्ष पुगेर कामको अवस्था निरीक्षण गर्ने नेतृत्वकर्ताका रूपमा परिचित भए।

उनकै नेतृत्वमा जनरल इलेक्ट्रिकलाई तीन स्वतन्त्र सार्वजनिक कम्पनीमा विभाजन गरियो। जीई हेल्थकेयर सन् २०२३ मा अलग भयो। त्यसपछि ऊर्जा क्षेत्रको जीई भर्नोभा सन् २०२४ मा छुट्टियो। एयरोस्पेस व्यवसायलाई जीई एयरोस्पेसका रूपमा पुनर्गठन गरियो। यस विभाजनपछि कम्पनीहरूको संयुक्त बजार मूल्य ४६० अर्ब डलरभन्दा माथि पुगेको थियो।

जीई एयरोस्पेस नेतृत्व

सन् २०२४ मा जीई एयरोस्पेस स्वतन्त्र कम्पनीका रूपमा सुरु भएपछि कल्प त्यसका पूर्णकालीन अध्यक्ष तथा प्रमुख कार्यकारी अधिकृत बने। आज जीई एयरोस्पेस विश्वकै अग्रणी व्यावसायिक तथा सैन्य विमान इन्जिन निर्माता कम्पनीमध्ये एक मानिन्छ। कम्पनीले आधुनिक विमान इन्जिन, ऊर्जा दक्षता तथा उड्डयन प्रविधिमा विश्वव्यापी नेतृत्व गरिरहेको छ।

कल्प “मैदानस्तरको नेतृत्व” अभ्यास गर्ने कार्यकारीका रूपमा परिचित छन्। उनी पूर्वसूचना नदिई उत्पादन कारखानाहरूमा पुगेर प्रत्यक्ष रूपमा कामको अवस्था, उत्पादन गुणस्तर तथा कर्मचारी कार्यशैली निरीक्षण गर्ने गर्छन्। यसले व्यवस्थापन र उत्पादन टोलीबीच प्रत्यक्ष सम्बन्ध कायम गर्न मद्दत पुर्‍याएको मानिन्छ।

सन् २०२६ मा उनी अमेरिकी राष्ट्रपति नेतृत्वको उच्चस्तरीय व्यापारिक प्रतिनिधिमण्डलसँग चीनको बेइजिङ भ्रमणमा सहभागी भएका थिए। यसले विश्वव्यापी औद्योगिक तथा एयरोस्पेस क्षेत्रमा उनको प्रभावलाई थप स्पष्ट बनाएको थियो।

सम्मान र विश्वव्यापी प्रतिष्ठा

कल्प विभिन्न प्रतिष्ठित संस्था तथा बोर्डसँग आबद्ध छन्। उनी जीई हेल्थकेयरका गैर–कार्यकारी अध्यक्षका रूपमा कार्यरत छन्। साथै उनी वेक फरेस्ट विश्वविद्यालयको न्यासी बोर्ड सदस्य पनि हुन्।

विश्वव्यापी व्यवस्थापन तथा नेतृत्व क्षेत्रमा उनले अनेक सम्मान प्राप्त गरेका छन्। हार्वर्ड बिजनेस रिभ्युले उनलाई विश्वका शीर्ष ५० प्रमुख कार्यकारी अधिकृतमध्ये स्थान दिएको थियो। त्यस्तै ब्यारेन्स पत्रिकाले सन् २०२० यता उनलाई निरन्तर विश्वका शीर्ष २५ प्रमुख कार्यकारी अधिकृतमध्ये सूचीकृत गर्दै आएको छ।

आज ल्यारी कल्पलाई आधुनिक औद्योगिक इतिहासका सबैभन्दा सफल पुनर्संरचना नेतृत्वकर्तामध्ये एक मानिन्छ। जनरल इलेक्ट्रिकलाई संकटबाट बाहिर निकालेर नयाँ संरचनामा रूपान्तरण गरेको उनको नेतृत्वलाई विश्व व्यवसायिक इतिहासमा ऐतिहासिक उपलब्धिका रूपमा हेरिन्छ।

काठमाडौँ।प्रहरीले देशका विभिन्न भागबाट लागुऔषधसहित ३१ जनालाई पक्राउ गरेको छ । केन्द्रीय प्रहरी समाचार कक्षका अनुसार दाङबाट छ, झापाबाट पाँच, बाँकेबाट तीन, सुनसरी, बारा, चितवन, बागलुङ, सिरहा, मोरङ र कैलालीबाट दुई/दुई तथा रसुवा, काठमाडौँ र सप्तरीबाट एक/एक जना पक्राउ परेका छन् । प्रहरीले उनीहरूका साथबाट लागुऔषध खैरो हेरोइन र गाँजा तथा चिकित्सकको

सामग्रीको तालिका