त्रिभुवन विश्वविद्यालय
त्रिभुवन विश्वविद्यालय नेपालको पहिलो र सबैभन्दा पुरानो सार्वजनिक विश्वविद्यालय हो। यसको स्थापना २५ जून १९५९ मा भएको हो र यसको मुख्य क्याम्पस काठमाडौँको कृतिपुर क्षेत्रमा अवस्थित छ। विश्वविद्यालयले देशभरि ६० भन्दा बढी क्याम्पसहरू र १,००० भन्दा बढी संलग्न कलेजहरू मार्फत विविध तह र विषयका गुणस्तरीय शैक्षिक कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्छ। यसका प्रमुख संस्थानहरूमा कृषि, इन्जिनियरिङ, चिकित्सा, वन विज्ञान र विज्ञान तथा प्रविधि संस्थानहरू पर्दछन्। त्रिभुवन विश्वविद्यालयले शिक्षा र अनुसन्धानलाई प्राथमिकता दिँदै नेपालमा गुणस्तरीय उच्च शिक्षा प्रदान गर्ने महत्वपूर्ण भूमिका खेल्दै आएको छ।
त्रिभुवन विश्वविद्यालय नेपालको पहिलो र सबैभन्दा पुरानो सार्वजनिक विश्वविद्यालय हो, जसको स्थापना २५ जून १९५९ (११ असार २०१६) मा भएको हो। यो विश्वविद्यालय नेपालको आधुनिक शिक्षा प्रणालीको आधारशिला हो र देशको शिक्षा क्षेत्रमा ठूलो क्रान्तिकारी भूमिका निर्वाह गर्दै आएको छ। विश्वविद्यालयको नाम पूर्वराजा त्रिभुवन शाहको सम्मानमा राखिएको हो, जसले नेपालको राष्ट्रिय एकता र आधुनिकताको विकासमा महत्वपूर्ण भूमिका खेलेका थिए। त्रिभुवन विश्वविद्यालयले देशभरिका विद्यार्थीलाई गुणस्तरीय उच्च शिक्षा प्रदान गर्ने उद्देश्यले स्थापना गरिएको थियो।
विश्वविद्यालयको मुख्य क्याम्पस काठमाडौँको कृतिपुर क्षेत्रमा अवस्थित छ, जुन काठमाडौँ उपत्यकाको सांस्कृतिक र ऐतिहासिक दृष्टिले महत्वपूर्ण स्थान हो। यहाँबाट देशका विभिन्न भागबाट आएका विद्यार्थीहरूले अध्ययन गर्छन् र राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा प्रतिस्पर्धा गर्न सक्षम बनिन्छन्। त्रिभुवन विश्वविद्यालयले मात्र शिक्षा प्रदान गरेन, यसले अनुसन्धान, सामाजिक सेवाको विकास र विज्ञान तथा प्रविधिको प्रगतिमा पनि योगदान पुर्याएको छ। यसले नेपालको शैक्षिक इतिहासमा नयाँ युगको सुरुवात गरेको छ।
नेपालमा उच्च शिक्षा प्रणाली प्रारम्भ गर्न र आधुनिक विश्वविद्यालय शिक्षालाई संस्थागत बनाउन त्रिभुवन विश्वविद्यालयले अत्यन्त महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ। यो विश्वविद्यालयले नेपाललाई शिक्षा र अनुसन्धानको केन्द्र बनाएको छ जहाँ विभिन्न शैक्षिक तहमा अध्ययन, अनुसन्धान, र ज्ञानको सृजनाको अवसर उपलब्ध छ। देशको सामाजिक, आर्थिक, सांस्कृतिक र प्राविधिक विकासका लागि योग्य जनशक्ति तयार पार्न त्रिभुवन विश्वविद्यालयको योगदान अमूल्य रहेको छ।
त्रिभुवन विश्वविद्यालयको मुख्य क्याम्पस कृतिपुरमा रहेको छ र यसको क्षेत्रफल लगभग १५४ हेक्टरभन्दा बढी फैलिएको छ। यो विशाल क्षेत्रफलमा विभिन्न शैक्षिक भवनहरू, पुस्तकालयहरू, प्रयोगशाला, खेल मैदान र छात्रावासहरू रहेका छन् जसले विद्यार्थीलाई अध्ययन र अनुसन्धानका लागि पूर्ण वातावरण उपलब्ध गराउँछन्। क्याम्पसको भौगोलिक अवस्थिति काठमाडौँ उपत्यकाको शान्त र हरियाली क्षेत्र हो, जसले विद्यार्थीहरूलाई अध्ययनमा ध्यान केन्द्रित गर्न सहयोग पुर्याउँछ।
त्रिभुवन विश्वविद्यालयले देशभरमा ६० भन्दा बढी संस्थागत क्याम्पसहरू संचालन गर्दै आएको छ र १,००० भन्दा बढी संलग्न कलेजहरूसँग सहकार्य गर्दै छ। यी क्याम्पसहरू र कलेजहरूले विभिन्न शैक्षिक क्षेत्रहरूमा अध्ययनका अवसर प्रदान गर्दछन्, जसमा कला, विज्ञान, वाणिज्य, व्यवस्थापन, इन्जिनियरिङ, चिकित्सा, कृषि, वन विज्ञान लगायतका विषयहरू समावेश छन्। यस व्यापक नेटवर्कले नेपालभरिका विद्यार्थीलाई नजिकैबाट गुणस्तरीय उच्च शिक्षा प्राप्त गर्न सहज बनाएको छ।
क्याम्पसहरूमा भएका पूर्वाधार र स्रोत साधनहरू निरन्तर विस्तार तथा आधुनिकीकरण हुँदैछन्। यसले विद्यार्थीलाई प्रविधिको प्रयोग र प्रयोगशालामा अनुसन्धान गर्ने अवसर दिन्छ। विश्वविद्यालयले विद्यार्थीहरूको समग्र विकासमा ध्यान दिँदै खेलकुद, सांस्कृतिक गतिविधि र सामाजिक सेवा कार्यक्रमहरू पनि संचालन गर्छ। यसले विद्यार्थीलाई शिक्षाको साथसाथै सामाजिक उत्तरदायित्व र नेतृत्व विकासका लागि पनि तयार बनाउँछ।
त्रिभुवन विश्वविद्यालयले स्नातकदेखि पीएचडीसम्मका विविध तहका १,००० भन्दा बढी शैक्षिक कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्दै आएको छ। यसले विभिन्न क्षेत्रका विद्यार्थीलाई अध्ययन गर्ने अवसर प्रदान गर्दछ। कला, विज्ञान, वाणिज्य, इन्जिनियरिङ, कृषि, चिकित्सा, वन विज्ञान, तथा व्यवस्थापन लगायतका विषयहरूमा विश्वविद्यालयले आधुनिक र व्यावहारिक पाठ्यक्रमहरू तयार पारी लागू गरेको छ। यी कार्यक्रमहरू विद्यार्थीलाई राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा प्रतिस्पर्धी बन्न सहयोग पुर्याउँछन्।
विश्वविद्यालयले पाठ्यक्रमहरूलाई समयसापेक्ष रूपले संशोधन गर्दै आधुनिक विज्ञान र प्रविधि, सामाजिक परिवर्तन र रोजगारका अवसरहरू अनुरूप बनाउन ध्यान दिएको छ। यसले विद्यार्थीहरूलाई व्यावहारिक ज्ञानसहितै वैज्ञानिक सोच र अनुसन्धान कौशल विकास गर्न सक्षम बनाउँछ। साथै, विश्वविद्यालयले शिक्षण विधिमा पनि नयाँ प्रविधिहरू, जस्तै अनलाइन शिक्षा, डिजिटल पुस्तकालय र इन्टरएक्टिभ शिक्षण प्रणाली अपनाइरहेको छ।
स्नातक, स्नातकोत्तर र डाक्टरेट तहमा उपलब्ध कार्यक्रमहरूले विद्यार्थीलाई व्यापक ज्ञान, विश्लेषणात्मक क्षमता र सिर्जनात्मक सोच विकास गर्ने वातावरण दिन्छ। विद्यार्थीहरूलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको प्रतिस्पर्धामा सक्षम बनाउन तथा उच्च शिक्षा र अनुसन्धानमा निरन्तरता दिन विश्वविद्यालयले विशेष कोर्स र तालिमहरू पनि संचालन गर्छ। यसले नेपालको शैक्षिक स्तरलाई विश्व मानकमा पुर्याउन महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलिरहेको छ।
त्रिभुवन विश्वविद्यालयमा पाँच प्रमुख प्राविधिक संस्थानहरू रहेका छन्, जसले देशका विभिन्न आवश्यकताहरू पूरा गर्न उच्च स्तरीय तालिम र अनुसन्धान प्रदान गर्छन्। कृषि र पशु विज्ञान संस्थान (IAAS) नेपालमा कृषि शिक्षा र अनुसन्धानको प्रमुख केन्द्र हो जसले कृषकहरूलाई आधुनिक प्रविधि र उत्पादन विधिहरूमा दक्ष बनाउँछ। यसले खाद्य सुरक्षा र ग्रामीण विकासमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्याएको छ।
इन्जिनियरिङ संस्थान (IOE) देशको इन्जिनियरिङ शिक्षा र अनुसन्धानको अग्रणी केन्द्र हो। यसले विभिन्न इन्जिनियरिङ शाखामा विद्यार्थीलाई व्यावहारिक र सैद्धान्तिक ज्ञान प्रदान गर्दछ र देशको पूर्वाधार विकासमा सीधै संलग्न छ। वन विज्ञान संस्थान (IOF)ले नेपालका वन सम्पदा संरक्षण र व्यवस्थापनका लागि आवश्यक ज्ञान र अनुसन्धानका कामहरू गर्छ, जसले वातावरणीय सन्तुलनमा ठूलो भूमिका खेल्दछ।
चिकित्सा विज्ञान संस्थान (IOM)ले देशमा गुणस्तरीय स्वास्थ्य शिक्षा र चिकित्सकीय सेवा प्रवाहमा अग्रणी भूमिका खेलेको छ। यसले डाक्टर, नर्स, तथा अन्य स्वास्थ्यकर्मी तयार गर्दै नेपालको स्वास्थ्य क्षेत्रमा ठुलो योगदान पुर्याइरहेको छ। विज्ञान तथा प्रविधि संस्थान (IOST)ले नयाँ प्रविधि र वैज्ञानिक अनुसन्धानलाई प्रवर्द्धन गर्दै नेपाललाई टेक्नोलोजीका क्षेत्रमा अग्रसर बनाउने लक्ष्य राखेको छ।
त्रिभुवन विश्वविद्यालयको प्रशासनिक संरचना नेपालको कानुन अनुसार संरचित छ। विश्वविद्यालयको सर्वोच्च पदाधिकारी कान्सिलर हुन्, जुन पदमा नेपालको प्रधानमन्त्री रहन्छन्। यसले विश्वविद्यालयको राष्ट्रिय महत्व दर्शाउँछ र सरकारसँग निकट सम्बन्ध कायम गर्दछ। उपकान्सिलर पदमा शिक्षा मन्त्री हुनु पनि सरकार र विश्वविद्यालयबीच समन्वय कायम राख्न मद्दत गर्छ।
विश्वविद्यालयको दैनिक प्रशासन उपकुलपति, रेक्टर र पञ्जिकाकर्ताको संयोजनले गर्छ। उपकुलपतिले शैक्षिक र प्रशासनिक कार्यहरू समन्वय गर्छन् भने रेक्टरले अकादमिक पक्षको व्यवस्थापन गर्छन्। पञ्जिकाकर्ता विश्वविद्यालयको अभिलेख व्यवस्थापन र छात्रबृत्ति, भर्ना जस्ता प्रशासनिक कामहरू देख्छन्। यी पदाधिकारीहरूले विश्वविद्यालयको सुचारु सञ्चालन सुनिश्चित गर्छन्।
त्रिभुवन विश्वविद्यालयमा पाँच वटा परिषदहरू छन् — विश्वविद्यालय परिषद, कार्यकारी परिषद, शैक्षिक परिषद, वित्तीय परिषद, र अनुसन्धान परिषद। यी परिषदहरूले नीति निर्माण, वित्तीय व्यवस्थापन, शैक्षिक गुणस्तर सुधार र अनुसन्धान प्रवर्द्धनजस्ता जिम्मेवारीहरू सम्हाल्छन्। यसले विश्वविद्यालयको दीर्घकालीन विकास रणनीतिलाई सुदृढ बनाउँछ।
त्रिभुवन विश्वविद्यालयले शिक्षासँगै अनुसन्धानलाई पनि प्रमुख प्राथमिकतामा राखेको छ। यहाँ चार वटा प्रमुख अनुसन्धान केन्द्रहरू सञ्चालनमा छन् जसले विभिन्न क्षेत्रका समस्या र विषयहरूमा गहिरो अध्ययन गर्छन्। यी अनुसन्धान केन्द्रहरूले विज्ञान, स्वास्थ्य, कृषि र सामाजिक विकासका महत्वपूर्ण परियोजनाहरू सञ्चालन गरिरहेका छन् जसले नेपालमा नयाँ ज्ञान र प्रविधि ल्याउन मद्दत गर्छ।
विश्वविद्यालयका शिक्षक र विद्यार्थीहरूले राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा विविध अनुसन्धान परियोजनाहरूमा संलग्न छन्। यी अनुसन्धानहरूले नेपालको प्राकृतिक स्रोत संरक्षण, जलवायु परिवर्तन, सार्वजनिक स्वास्थ्य, आर्थिक विकास र सामाजिक न्यायजस्ता क्षेत्रमा योगदान पुर्याइरहेका छन्। विश्वविद्यालयले अनुसन्धान प्रकाशन र सम्मेलनहरू मार्फत ज्ञान सृजनालाई प्रवर्द्धन गर्छ।
अनुसन्धानलाई प्रोत्साहित गर्न विश्वविद्यालयले अनुदान र सुविधाहरू प्रदान गर्ने व्यवस्था गरेको छ। यसले नयाँ अनुसन्धानकर्ताहरूलाई सहयोग गर्ने मात्र होइन, विद्यमान वैज्ञानिकहरूलाई पनि नवीनतम अनुसन्धान गर्न प्रेरित गर्दछ। यस्ता क्रियाकलापहरूले नेपालमा अनुसन्धान संस्कृतिको विकास गर्न र देशलाई ज्ञानआधारित समाजमा परिणत गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्दै आएको छ।
त्रिभुवन विश्वविद्यालयले विश्वका १७० भन्दा बढी विश्वविद्यालय र शैक्षिक संस्थाहरूसँग दिगो सहकार्य स्थापित गरेको छ। यी सम्बन्धहरूले विद्यार्थी र शिक्षकहरूको अन्तर्राष्ट्रिय आदान-प्रदान, संयुक्त अनुसन्धान परियोजना, तथा अकादमिक सम्मेलनहरूमा सहभागिताको अवसर प्रदान गर्छन्। यसले नेपाललाई विश्वशैक्षिक मञ्चमा स्थापित गर्न ठूलो सहयोग पुर्याएको छ।
अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य मार्फत विश्वविद्यालयले आफ्ना पाठ्यक्रम, अनुसन्धान विधि र शिक्षण प्रविधिहरूलाई सुधार गर्दै आएको छ। विभिन्न देशका विश्वविद्यालयहरूसँगको समन्वयले नेपाली विद्यार्थीलाई विदेशमा अध्ययन र तालिमका अवसर पनि प्रदान गर्छ। यसले नेपालको शैक्षिक स्तरमा विश्वसनीयता र प्रतिस्पर्धात्मक क्षमता अभिवृद्धि गरेको छ।
यस्ता सम्बन्धहरूले मात्र विद्यार्थीको शैक्षिक विकासमा योगदान पुर्याउँदैनन्, साथै सांस्कृतिक आदान-प्रदान र विश्वव्यापी सोच विकासमा पनि मद्दत गर्छन्। त्रिभुवन विश्वविद्यालयले समय समयमा अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलनहरू आयोजना गरेर विश्वका विद्वान्हरूसँग नेपाललाई जोड्ने काम गर्दै आएको छ।
त्रिभुवन विश्वविद्यालयको मुख्य उद्देश्य नेपालको जनशक्तिलाई गुणस्तरीय शिक्षा प्रदान गरी सक्षम र योग्य बनाउनु हो। यसले देशको सामाजिक, आर्थिक र सांस्कृतिक विकासमा सक्रिय योगदान पुर्याउने मानव संशाधन तयार पार्न समर्पित छ। विश्वविद्यालयले समावेशी शिक्षा नीति अपनाएर सबै वर्गका विद्यार्थीलाई समान अवसर दिनेतर्फ अग्रसर छ।
विश्वविद्यालयले मात्र शैक्षिक शिक्षा होइन, सांस्कृतिक संरक्षण, राष्ट्रिय एकता, र सामाजिक न्यायमा पनि ठूलो भूमिका खेल्दछ। यहाँ पढेका विद्यार्थीहरू देशको विविधतामा एकताको सन्देश फैलाउने र देश विकासमा हातेमालो गर्ने क्षमतावान् नागरिक बन्ने लक्ष्य राखिन्छ। यसले नेपालको राष्ट्रिय पहिचान र संस्कृति जोगाउन योगदान पुर्याउँछ।
त्रिभुवन विश्वविद्यालय नेपालमा उच्च शिक्षा क्षेत्रको स्तम्भ जस्तै रहेको छ। यसको प्रभावले नेपाललाई ज्ञानआधारित समाज र आधुनिक राष्ट्र बनाउन सहयोग पुर्याइरहेको छ। विश्वविद्यालय निरन्तर आफ्नो शैक्षिक गुणस्तर सुधार गर्दै नयाँ चुनौतीहरूको सामना गर्ने तयारीमा छ र भविष्यमा पनि नेपालको समग्र विकासको लागि महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्ने अपेक्षा गरिन्छ।
ज्योतिष विवरण लोड हुँदैछ...
राशिफल लोड हुँदैछ...
काठमाडौँ।नेपाल लेयर्स कुखुरापालक सङ्घले अण्डाको फार्म समर्थन मूल्य पुनः बढाएको छ। सङ्घको बैठकले आजैदेखि लागू हुने गरी नयाँ दररेट तय गरेको हो, जसअनुसार एक्सएल (XL) अण्डाको मूल्य प्रतिक्रेट ५६० रुपैयाँ पुगेको छ।नयाँ मूल्यसूची अनुसार ठूलो अण्डा प्रतिक्रेट ५४५ रुपैयाँ, मध्यम ५१५ रुपैयाँ र सानो अण्डा प्रतिपेटी तीन हजार रुपैयाँ कायम
