स्वास्थ्य बीमा बोर्ड

स्वास्थ्य बीमा बोर्ड नेपाल सरकार अन्तर्गत सञ्चालनमा रहेको एउटा स्वतन्त्र तथा विशेषीकृत निकाय हो, जसले नागरिकको स्वास्थ्य सुरक्षा सुनिश्चित गर्न बीमा प्रणालीमार्फत सेवा प्रदान गर्दछ। यसको मुख्य उद्देश्य नागरिकहरूलाई स्वास्थ्य सेवामा सहज पहुँच प्रदान गर्नु र उपचारको क्रममा उत्पन्न हुने खर्चजन्य समस्याबाट आर्थिक रूपमा सुरक्षित राख्नु हो। नेपालमा धेरै नागरिकहरू स्वास्थ्य सेवा प्राप्त गर्न नसक्ने अवस्थाबाट गुज्रिरहेका छन्, विशेष गरी गरिब, ग्रामीण तथा सीमान्तकृत समुदाय। यस्तो अवस्थामा स्वास्थ्य बीमा बोर्डले सामाजिक बीमा अवधारणालाई व्यवहारमा उतारी सबै वर्गका मानिसहरूलाई सुलभ स्वास्थ्य सेवा प्राप्त गर्न सहयोग पुर्‍याउने लक्ष्य राखेको छ।

स्वास्थ्य बीमा बोर्डद्वारा सञ्चालित कार्यक्रमहरूले नागरिकलाई न्यूनतम शुल्कमा उच्च गुणस्तरको उपचार सेवा उपलब्ध गराउने व्यवस्था मिलाउँछन्। बीमामा आबद्ध भएर नागरिकले नियमित अस्पताल खर्चमा न्यूनीकरण अनुभव गर्न सक्छन्, जसले गरिबीको चक्र तोड्न सहयोग गर्दछ। यस निकायले स्वास्थ्यलाई केवल उपचारको विषय होइन, सामाजिक सुरक्षाको महत्वपूर्ण आधारको रूपमा लिन्छ। तसर्थ, स्वास्थ्य बीमा बोर्डको काम–कारवाही स्वास्थ्यलाई नागरिकको मौलिक हकको रूपमा व्यवहार गर्दै सामाजिक रूपान्तरणमा योगदान दिने दिशामा केन्द्रित छ।

उद्देश्य र लक्ष्य

स्वास्थ्य बीमा बोर्डको मूल उद्देश्य सामाजिक स्वास्थ्य बीमाको माध्यमबाट सबै नेपाली नागरिकलाई स्वास्थ्य सेवा उपलब्ध गराउनु हो। यसले समावेशी, समतामूलक र न्यायपूर्ण स्वास्थ्य प्रणाली निर्माणतर्फ राष्ट्रलाई अगाडि बढाउने रणनीतिक भूमिका निर्वाह गरिरहेको छ।

कार्यक्रममार्फत बीमित नागरिकले सहज रूपमा अस्पताल सेवा, औषधि सेवा, र विशेषज्ञ चिकित्सकको सेवा प्राप्त गर्न सक्ने व्यवस्था छ। यस्ता सेवाहरूले स्वास्थ्य क्षेत्रमा देखिने असमानता न्यूनीकरण गर्न र सबै वर्गको सहभागिता सुनिश्चित गर्न सहयोग गर्दछ।

बोर्डले वित्तीय जोखिम न्यूनीकरणलाई एक मुख्य रणनीतिक आधार मानेको छ। सामान्य परिवारमा उत्पन्न हुने आकस्मिक स्वास्थ्य खर्चले उनीहरूको आर्थिक अवस्था गम्भीर रूपमा प्रभावित पार्न सक्छ, त्यसैले बीमाले भविष्यको खर्चलाई पूर्वभुक्तानीमार्फत व्यवस्थापन गरेर सहजता ल्याउँछ।

यस कार्यक्रमले संयुक्त राष्ट्रसंघद्वारा निर्धारण गरिएको सन् २०३० सम्मको दिगो विकास लक्ष्य (SDG) अन्तर्गत Universal Health Coverage (UHC) प्राप्तिमा नेपाललाई सघाउनेछ। सबैका लागि स्वास्थ्य सेवा पहुँच सुनिश्चित गर्ने यो प्रयास राष्ट्रव्यापी स्वास्थ्य सुरक्षाको मेरुदण्ड सावित हुन सक्छ।

कानुनी आधार

स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रमको प्रभावकारी सञ्चालनका लागि आवश्यक कानुनी व्यवस्था गरिएको छ। यसका लागि मुख्य कानुनी दस्तावेज स्वास्थ्य बीमा ऐन २०७४ हो, जसले बीमा कार्यक्रम सञ्चालन, व्यवस्थापन, र जिम्मेवारीहरूलाई स्पष्ट रूपले निर्धारण गरेको छ।

स्वास्थ्य बीमा ऐनले बीमाको दायरा, दावी प्रक्रिया, अस्पतालको जिम्मेवारी, बीमितको अधिकार र कर्तव्यजस्ता पक्षहरूलाई कानुनी ढाँचामा ल्याएको छ। यसले बीमितहरूलाई संरक्षण दिनुका साथै सेवा प्रदायक संस्थालाई जवाफदेही बनाउँछ।

त्यस्तै, ऐनको कार्यान्वयन सहज होस् भनेर सरकारले स्वास्थ्य बीमा नियमावली २०७५ जारी गरेको छ। यस नियमावलीले प्राविधिक पक्षहरू व्यवस्थापन गर्न, प्रक्रिया स्पष्ट गर्न, र कार्यान्वयनलाई व्यवस्थित ढंगले सञ्चालन गर्न सहयोग पुर्‍याउँछ।

नेपालको संविधानले नागरिकलाई आधारभूत स्वास्थ्य सेवा निःशुल्क रूपमा प्राप्त गर्ने हक सुनिश्चित गरेको छ। यस सन्दर्भमा स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रम संविधानको भावना अनुसार सामाजिक सुरक्षाको एक महत्वपूर्ण अङ्ग बनेको छ, जसले नागरिक अधिकारको संरक्षणमा योगदान पुर्‍याउँछ।

बोर्डको संरचना

स्वास्थ्य बीमा बोर्डको संरचना बहुपक्षीय छ, जहाँ विभिन्न क्षेत्रका विज्ञहरू, नीतिनिर्माता तथा प्रशासनिक जिम्मेवार व्यक्तिहरू समावेश गरिएका छन्। यसले कार्यक्रमलाई दिगो, समावेशी र व्यावसायिक बनाउने दिशामा मार्गनिर्देशन दिन्छ।

बोर्डमा अध्यक्ष, विभिन्न क्षेत्रका प्रतिनिधि सदस्यहरू तथा प्राविधिक क्षेत्रका विज्ञहरू रहने व्यवस्था छ। उनीहरूले नीति निर्माण, कार्ययोजना अनुमोदन, बजेट तथा कार्यक्रमको निगरानी लगायतका काममा समन्वय गर्छन्।

कार्यकारी निर्देशक, जसले बोर्डको दिनहुँको प्रशासनिक र प्राविधिक कार्यको नेतृत्व गर्छन्, कार्यक्रम कार्यान्वयनको मूल जिम्मेवार पदमा रहन्छन्। उनी सेवाको गुणस्तर, कार्यसम्पादन मूल्याङ्कन, र समन्वयकारी व्यवस्थापनको निगरानी गर्छन्।

हालका अध्यक्ष चन्द्र बहादुर थापा क्षेत्री र कार्यकारी निर्देशक डा. रघुराज काफ्ले छन्। उनीहरूको नेतृत्वमा बोर्डले स्वास्थ्य बीमाको पहुँच विस्तार गर्दै देशव्यापी सेवा प्रवाहको बलियो संरचना बनाइरहेको छ।

कर्मचारी संरचना

स्वास्थ्य बीमा बोर्डमा कार्यरत कर्मचारीहरू विभिन्न विभागमा वर्गीकृत गरिएका छन्, जस्तै प्रशासन, लेखा, सूचना प्रविधि, दाबी व्यवस्थापन, नीति तथा योजना, प्रशिक्षण र अन्य। हरेक विभागमा तालीमप्राप्त, अनुभवी र प्राविधिक दक्षता भएका कर्मचारी खटाइएका छन्।

प्रशासनिक विभागले मानव संसाधन व्यवस्थापन, कार्यालय सञ्चालन, र समन्वय कार्य गर्दछ। लेखा विभागले आर्थिक कारोबार, बजेटको प्रबन्ध तथा दावी भुक्तानीको लेखाजोखा सम्हाल्दछ। आई.टी. विभागले डिजिटल प्रणाली विकास, बीमितको डेटा व्यवस्थापन तथा सूचना सुरक्षा सुनिश्चित गर्दछ।

दाबी विभागमा मेडिकल अफिसर, फार्मेसी अफिसर, नर्सिङ अफिसर, ल्याब टेक्नोलोजिस्ट आदि कर्मचारीहरू कार्यरत छन्, जसले बीमित नागरिकको उपचार बिल प्रमाणिकरण, मूल्यांकन, र दाबी स्वीकृति सम्बन्धी जिम्मेवारी सम्हाल्छन्।

त्यसैगरी, नीति तथा योजना विभागले कार्यक्रमको दिगो विकास रणनीति तयार गर्छ, अनुगमन तथा मूल्याङ्कन (M&E) इकाईले प्रभावकारिता मूल्यांकन गर्छ, र प्रशिक्षण विभागले बीमा प्रणालीमा आबद्ध पक्षहरूलाई नियमित तालीम र अभिमुखीकरण कार्यक्रम सञ्चालन गर्छ।

कार्यसम्पादन र सेवा

स्वास्थ्य बीमा बोर्डले बीमा शुल्क संकलन, बीमितलाई बीमा कार्ड वितरण, सेवाप्रदायक स्वास्थ्य संस्थासँग सम्झौता गर्ने, र दाबी भुक्तानीको प्रक्रिया सञ्चालन गर्ने कार्य गर्छ। यसरी बीमा प्रणालीलाई व्यवहारमा कार्यान्वयन गरेर नागरिकको हित सुनिश्चित गरिन्छ।

बोर्डले सेवा प्रवाह सहज होस् भनेर बीमितको विवरण डिजिटाइज गर्छ, र दावी प्रक्रिया पारदर्शी बनाउन अनलाइन प्रणालीमार्फत काम गर्छ। सेवा प्रदायक अस्पताल र फार्मेसीसँग अनुबन्ध गरिन्छ, जसको मूल्यांकन गुणस्तर, सेवा समय, र जवाफदेहीताका आधारमा गरिन्छ।

विशेष गरी गरिब, सीमान्तकृत वर्ग र ज्येष्ठ नागरिकहरूका लागि विशेष योजनाहरू सञ्चालनमा छन्, जसमा बीमा शुल्क राज्यले व्यहोर्ने व्यवस्था गरिएको छ। यो सुविधा समावेशीताको दृष्टिकोणबाट उल्लेखनीय छ।

बोर्डको कार्य सम्पादनले नागरिकमा स्वास्थ्य बीमाप्रति विश्वास बढाएको छ। बीमा कार्यक्रम विस्तारसँगै नेपालमा गुणस्तरीय र सुलभ स्वास्थ्य सेवा प्रणाली निर्माण हुँदै गएको छ, जुन अन्ततः सार्वभौमिक स्वास्थ्य सेवा पहुँचको दिशातर्फको ठोस कदम हो।

कार्यालयको ठेगाना र सम्पर्क

ठेगाना: स्वास्थ्य बीमा बोर्ड, बबरमहल, काठमाडौं, नेपाल
फोन नम्बरहरू: +९७७-०१-४१००२२३ / ४१००२२४ / ४१००२२५
टोल–फ्री नम्बर: १६६००१११२२४
फ्याक्स: +९७७-०१-४१००२२३
इमेल: [email protected]
सरकारी वेबमेल: https://mail.nepal.gov.np

काठमाडौँ।नेपाल लेयर्स कुखुरापालक सङ्घले अण्डाको फार्म समर्थन मूल्य पुनः बढाएको छ। सङ्घको बैठकले आजैदेखि लागू हुने गरी नयाँ दररेट तय गरेको हो, जसअनुसार एक्सएल (XL) अण्डाको मूल्य प्रतिक्रेट ५६० रुपैयाँ पुगेको छ।नयाँ मूल्यसूची अनुसार ठूलो अण्डा प्रतिक्रेट ५४५ रुपैयाँ, मध्यम ५१५ रुपैयाँ र सानो अण्डा प्रतिपेटी तीन हजार रुपैयाँ कायम

सामग्रीको तालिका