बुढीनन्दा नगरपालिका

बुढीनन्दा नगरपालिका नेपालका सुदूरपश्चिम प्रदेशको बाजुरा जिल्लामा नयाँ नगरपालिका हो। यो मार्च २०१७ मा नेपालको संविधान २०१५ अनुसार संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालयको आवश्यकता अनुसार गठन गरिएको हो। यस नगरपालिकाको नाम बुढीनन्दा मन्दिर र तलाउको नामबाट उत्पन्न भएको हो।

भौगोलिक अवस्था

बुढीनन्दा नगरपालिका भौगोलिक दृष्टिले सुदूरपश्चिम प्रदेशको बाजुरा जिल्लामा स्थित छ। यो नगरपालिका पहाडी क्षेत्रको एक भाग हो र यसको भूगोल अत्यन्त विविध छ। यस नगरपालिकामा उच्च पहाड र घना जंगलको मिश्रण पाइन्छ। यहाँका अधिकांश क्षेत्रहरु समथर नभइ, पहाडी तथा उचाइमा रहेको छ। कोल्टी, नगरपालिकाको मुख्यालय समेत विभिन्न नदी, खोला र तलाउको बीचमा अवस्थित छ। बुढीनन्दा नगरपालिका लगभग २३२.४८ वर्ग किमि क्षेत्रमा फैलिएको छ, जसको अधिकांस भूभाग पहाडी छ, र यो क्षेत्र खेतीपाती र पशुपालनको लागि उपयुक्त मानिन्छ। यहाँको जलवायु मौसमी परिवर्तनशील रहेकोले गहुँ, मकै, म:सु, आलु जस्ता कृषि उत्पादन प्रचुर मात्रामा हुँदै आएका छन्।

पर्यटन

बुढीनन्दा नगरपालिका पर्यटन दृष्टिकोणले एक महत्त्वपूर्ण स्थान राख्दछ। यहाँको प्राकृतिक सुन्दरताले पर्यटकहरूलाई आकर्षित गर्ने विशेषता राख्दछ। बुढीनन्दा नगरपालिका विशेष गरी धार्मिक र सांस्कृतिक दृष्टिले पनि महत्वपूर्ण छ, जहाँ पर्यटकहरूले शान्तिपूर्ण वातावरण र ऐतिहासिक स्थलहरूको अनुभव गर्न सक्छन्।

यहाँको प्रमुख आकर्षणमध्ये बुढीनन्दा मन्दिर र त्यसको आसपासको क्षेत्र विशेष प्रसिद्ध छ। बुढीनन्दा मन्दिर एक महत्वपूर्ण हिन्दू तीर्थस्थल हो, जुन बुढीनन्दा तालको किनारमा स्थित छ। मन्दिरमा हरेक वर्ष हजारौं भक्तजनहरू श्रद्धा अर्पण गर्न आउँछन्, र यहाँको धार्मिक वातावरण पर्यटकहरूको ध्यान आकर्षित गर्दछ।

यसका अतिरिक्त, बुढीनन्दा नगरपालिका भित्रका नदी, ताल र पहाडी दृश्यहरूले पनि पर्यटकोंलाई आकर्षित गर्ने क्षमता राख्दछन्। विशेष गरी प्रकृति प्रेमी र एड्भेन्चर प्रेमीहरूका लागि यो स्थान उपयुक्त छ, जहाँ ट्रेकिङ, जलयात्रा र पहाडी जीवनशैलीको अनुभव गर्न सकिन्छ।

बुढीनन्दा नगरपालिका नेपालका अन्य पर्यटन स्थलहरूसँग जडित नभए पनि यसको प्राकृतिक र सांस्कृतिक धरोहरले यसलाई एक उदीयमान पर्यटन गन्तव्य बनाएको छ। यसले स्थानीय अर्थव्यवस्था र पर्यटन उद्योगलाई नयाँ दिशा र वृद्धि प्रदान गर्ने अवसर दिन्छ।

शिक्षा र स्वास्थ्य

शिक्षा

बुढीनन्दा नगरपालिका शिक्षा क्षेत्रमा पनि प्रगति गर्दै गएको छ। यहाँका विद्यालयहरू प्राथमिक र माध्यमिक स्तरमा शिक्षा प्रदान गर्ने संस्थाहरूका रूपमा स्थापित छन्। गाउँले क्षेत्रहरूमा प्राथमिक शिक्षा प्राप्त गर्नको लागि विभिन्न सरकारी र निजी विद्यालयहरू उपलब्ध छन्। नगरपालिका क्षेत्रभित्र रहेका विद्यालयहरूमा शिक्षाका आधारभूत सुविधाहरू प्रदान गरिएको छ, जसले गर्दा स्थानीय बालबालिकाहरूलाई शिक्षा प्राप्ति सम्भव बनाएको छ।

त्यसै गरी, नगरपालिका क्षेत्रका केही स्थानहरूमा उच्च शिक्षा प्रदान गर्ने संस्थाहरू पनि स्थापना भएका छन्, जसले छात्र-छात्राहरूलाई सिकाइका उच्च स्तरका अवसरहरू प्रदान गर्छ। हालको समयसम्म, यहाँको शिक्षा प्रणालीमा सुधारका प्रयासहरू भइरहेका छन्, जसमा नयाँ पाठ्यक्रम र शिक्षक प्रशिक्षणलाई प्राथमिकता दिइएको छ।

स्वास्थ्य

बुढीनन्दा नगरपालिका स्वास्थ्य क्षेत्रमा पनि केही सुधार देखिएको छ। नगरपालिका क्षेत्रभित्र विभिन्न स्वास्थ्य सेवाहरूको पहुँच सुनिश्चित गर्नको लागि स्वास्थ्य संस्था र केन्द्रहरूको स्थापना गरिएको छ। यहाँका स्थानीय क्लिनिक र स्वास्थ्य चौकीहरूले प्राथमिक स्वास्थ्य सेवाहरू प्रदान गर्छन्। यद्यपि, अस्पताल र स्वास्थ्य उपचारका थप उच्च स्तरका सेवाहरूको अभाव भने अझै रहेको छ।

स्वास्थ्य क्षेत्रमा सुधारका लागि विभिन्न सरकारी र गैरसरकारी संस्थाहरूले स्वास्थ्य शिक्षा र जनस्वास्थ्य कार्यक्रमहरू सञ्चालन गरेका छन्, जसले गर्दा स्थानिय बासिन्दाहरूको स्वास्थ्य सेवामा पहुँच बढाउने कार्य भइरहेको छ। यहाँको प्रमुख अस्पतालहरू र स्वास्थ्य केन्द्रहरू सँगै, आपतकालीन सेवाहरू र औषधि आपूर्तिमा सुधारका प्रयासहरू पनि जारी छन्।

आर्थिक व्यवसायहरू

बुढीनन्दा नगरपालिका, बाजुरा जिल्लामा स्थित एक समृद्ध गाउँपालिका हो जसका प्रमुख आर्थिक व्यवसायहरू कृषि, पशुपालन, पर्यटन, र व्यापारमा आधारित छन्। यी व्यवसायहरूले स्थानीय जीवनस्तर सुधार्न र रोजगारी सिर्जना गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलिरहेका छन्।

कृषि र पशुपालन

बुढीनन्दा नगरपालिका कृषिप्रधान क्षेत्र हो। यहाँका किसानहरूले मुख्यत: म:सु, गहुँ, मकै, आलु, र तरकारी खेती गर्छन्। साथै, बाख्रापालन, कुखुरापालन, र म:सु उत्पादन पनि प्रचलित छन्। यी गतिविधिहरूले खाद्य सुरक्षा सुनिश्चित गर्न र कृषकहरूको आय वृद्धि गर्न मद्दत पुर्‍याउँछन्।

व्यापार र खुद्रा व्यवसाय

नगरपालिकाभित्र विभिन्न खुद्रा पसलहरू, किराना स्टोरहरू, र निर्माण सामग्री आपूर्तिकर्ताहरूले व्यापार सञ्चालन गर्दै आएका छन्। यी व्यवसायहरूले दैनिक जीवनका आवश्यकताहरू पूरा गर्न र स्थानिय अर्थतन्त्रलाई सुदृढ बनाउन योगदान पुर्‍याउँछन्।

पर्यटन

बुढीनन्दा नगरपालिका धार्मिक र सांस्कृतिक दृष्टिले समृद्ध छ। यहाँको प्रमुख आकर्षण बुढीनन्दा मन्दिर हो, जुन हिन्दू तीर्थस्थलका रूपमा प्रसिद्ध छ। मन्दिरको वरिपरिका क्षेत्रले धार्मिक पर्यटकहरूलाई आकर्षित गर्छ। यसका अतिरिक्त, यहाँका नदी, ताल, र पहाडी दृश्यहरूले साहसिक र प्रकृति प्रेमी पर्यटकहरूलाई पनि आकर्षित गर्ने क्षमता राख्दछन्।

स्वास्थ्य र शिक्षा

स्वास्थ्य र शिक्षा क्षेत्रका व्यवसायहरूले पनि स्थानीय अर्थतन्त्रमा योगदान पुर्‍याउँछन्। स्वास्थ्य सेवाहरूले स्थानिय बासिन्दाहरूको स्वास्थ्य सुधार्न मद्दत पुर्‍याउँछन् भने, शिक्षण संस्थाहरूले युवा पुस्तालाई सीप र ज्ञान प्रदान गर्दै छन्।

यातायात

बुढीनन्दा नगरपालिका, बाजुरा जिल्लाको एक प्रमुख नगरपालिका हो जसको यातायात व्यवस्था पहाडी भूभाग र सीमित पूर्वाधारका कारण चुनौतीपूर्ण रहेको छ।

सडक र यातायात पूर्वाधार

बुढीनन्दा नगरपालिका मुख्यत: पहाडी क्षेत्र भएकाले यहाँको सडक संरचना साँघुरो र असुरक्षित छ। यसका कारण दैनिक आवागमनमा कठिनाइ उत्पन्न हुन्छ। नगरपालिकाभित्रका गाउँहरूमा सडकको अवस्था कमजोर रहेकोले सवारी साधनको आवागमनमा समस्या आउँछ।

सार्वजनिक यातायात

नगरपालिकाभित्र सार्वजनिक यातायातको सुविधा सीमित छ। स्थानीय स्तरमा सवारी साधनको अभावले गर्दा बासिन्दाहरूलाई दैनिक आवागमनमा कठिनाइ हुन्छ। सार्वजनिक यातायातको अभावले गर्दा निजी सवारी साधनको प्रयोग बढेको छ।

हवाई यातायात

बुढीनन्दा नगरपालिका एक मात्र नगरपालिका हो जसमा विमानस्थल रहेको छ। कोल्टी विमानस्थलले नगरपालिका र आसपासका क्षेत्रका बासिन्दाहरूलाई हवाई यातायातको सुविधा प्रदान गर्दछ। यसले गर्दा लामो दुरीको यात्रा छोटो समयमै गर्न सकिन्छ र स्वास्थ्य, व्यापार, शिक्षा लगायतका क्षेत्रमा पहुँच बढेको छ।

यातायात सेवामा सुधारका प्रयास

यातायात सेवामा सुधार ल्याउनका लागि स्थानीय सरकार र संघीय सरकारको सहकार्य आवश्यक छ। सडकको स्तरोन्नति, सार्वजनिक यातायातको विस्तार, र हवाई सेवाको प्रवर्धनले गर्दा बुढीनन्दा नगरपालिका र आसपासका क्षेत्रका बासिन्दाहरूको जीवनस्तरमा सुधार आउनेछ।

सामाजिक तथा आर्थिक अवस्था

बुढीनन्दा नगरपालिका, बाजुरा जिल्लाको एक प्रमुख नगरपालिका हो जसको सामाजिक र आर्थिक अवस्था चुनौतीपूर्ण रहेको छ।

सामाजिक अवस्था

बाजुरा जिल्लामा ७१ प्रतिशत घरपरिवार गरिबी रेखामुनि रहेका छन्। यसमा ३५ प्रतिशत अत्यन्त गरिब, २२ प्रतिशत मध्यम गरिब र १४ प्रतिशत सामान्य गरिब रहेका छन्। यसका कारण स्वास्थ्य र शिक्षा सेवामा पहुँचको अभाव, बजारसम्मको पहुँचको कमी र आधारभूत पूर्वाधारको अभाव प्रमुख कारणहरू हुन्।

स्वास्थ्य क्षेत्रमा, कुपोषण र एनीमिया जस्ता समस्याहरू विशेष गरी गर्भवती महिलाहरू र बालबालिकामा देखिन्छन्। यसका कारण स्वास्थ्य जोखिमहरू बढेका छन्।

आर्थिक अवस्था

बुढीनन्दा नगरपालिका २०१८ को आर्थिक गणनाअनुसार, यहाँ ५९५ वटा आर्थिक प्रतिष्ठानहरू छन् जसमा १,३९० जना व्यक्तिहरू संलग्न छन्। यसमा पुरुषहरूको सहभागिता ५९.०६ प्रतिशत र महिलाहरूको ४०.९४ प्रतिशत रहेको छ। मुख्य आर्थिक गतिविधिहरूमा कृषि, पशुपालन, व्यापार र पर्यटन समावेश छन्।

तर, यहाँका अधिकांश घरपरिवारहरूको आय स्रोत सीमित छ र बजारसम्मको पहुँचको अभावले गर्दा आय वृद्धि र आर्थिक समृद्धिमा चुनौतीहरू छन्।

पूर्वाधार र सेवाहरू

पानी आपूर्तिमा समस्या रहेको छ र कोल्टी बजार क्षेत्रमा पानीको अभावका कारण व्यवसाय र स्वास्थ्य सेवामा असर परेको छ। बिजुली आपूर्तिमा पनि समस्या रहेको छ र लामो समयदेखि आपूर्ति अवरुद्ध भएको छ।

निष्कर्ष

बुढीनन्दा नगरपालिका सामाजिक र आर्थिक दृष्टिले चुनौतीपूर्ण अवस्थामा रहेको छ। तर, यहाँका स्थानीय बासिन्दाहरूको संघर्ष र सरकारको पहलले सुधारका संकेतहरू देखिएका छन्। आवश्यक पूर्वाधार र सेवाहरूको सुधारले गर्दा भविष्यमा यहाँको सामाजिक र आर्थिक अवस्था सुधार्न सकिन्छ।

सम्पर्क विवरण

फोन नम्बरहरू:

लेखा शाखा: 097-501093
सूचना प्रविधि शाखा: 097-501020
पञ्जिकरण शाखा: 097-501117

हेलो मेयर कार्यक्रम टोल फ्री नम्बर:

हेलो मेयर: 16609754002

इमेल ठेगानाहरू:

सामान्य इमेल: [email protected]
सूचना प्रविधि शाखा: [email protected]
सूचना अधिकारी: [email protected]
सामान्य इमेल (budhinanda): [email protected]
सूचना प्रविधि (budhinanda): [email protected]
पञ्जीकरण शाखा: [email protected]

वेबसाइट:

बुढीनन्दा नगरपालिका वेबसाइट

काठमाडौँ।नेपाल लेयर्स कुखुरापालक सङ्घले अण्डाको फार्म समर्थन मूल्य पुनः बढाएको छ। सङ्घको बैठकले आजैदेखि लागू हुने गरी नयाँ दररेट तय गरेको हो, जसअनुसार एक्सएल (XL) अण्डाको मूल्य प्रतिक्रेट ५६० रुपैयाँ पुगेको छ।नयाँ मूल्यसूची अनुसार ठूलो अण्डा प्रतिक्रेट ५४५ रुपैयाँ, मध्यम ५१५ रुपैयाँ र सानो अण्डा प्रतिपेटी तीन हजार रुपैयाँ कायम

सामग्रीको तालिका