सिंहदरवार
सिंहदरवार काठमाडौं, नेपालको राजधानीमा स्थित एक ऐतिहासिक महल हो। यो महल काठमाडौंको केन्द्रमा, बाबर महल र थापाथली दरबारको उत्तरतर्फ र भद्रकाली मन्दिरको पूर्वमा अवस्थित छ। सिंहदरवार महलको निर्माण चन्द्र शम्शेर जिवराज राणा द्वारा १९०८ को जुन महिनामा गरिएको थियो। यो महल १९५० को दशकसम्म विश्वका सबैभन्दा सुन्दर र शानदार महलमध्ये एक थियो। आजकाल यस महलमा नेपाली सरकारका विभिन्न कार्यालयहरू, जस्तै प्रतिनिधि सभा, राष्ट्रिय सभा र विभिन्न मन्त्रालयहरूको कार्यालयहरू रहेको छ।
सिंहदरवारको निर्माण चन्द्र शम्शेर जिवराज राणाले आफ्नो प्रधानमन्त्रीको पद सम्हाल्ने बित्तिकै सुरु गरेका थिए। प्रारम्भमा यो महल एउटा सानो निजी आवासको रूपमा बनाइएको थियो, तर निर्माणको क्रममा यसको आकार बढ्दै गयो। निर्माण सम्पन्न भएपछि, चन्द्र शम्शेर जिवराज राणाले यस सम्पत्तिलाई २० मिलियन नेपाली रुपैयाँमा नेपाल सरकारलाई बेचेका थिए, जसलाई प्रधानमन्त्रीको सरकारी आवासको रूपमा प्रयोग गर्नका लागि। १९२९ मा चन्द्र शम्शेर जिवराज राणाको निधन पछि, यो महल राणा राजघरानाका प्रधानमन्त्रीहरूको आधिकारिक आवासको रूपमा प्रयोग गरिएको थियो, तर पद्म शम्शेर जिवराज राणा यस महलमा बस्न चाहेनन् र उनी आफ्नो बिशालनगर दरबारमा बस्दथे। सिंहदरवारमा बस्ने अन्तिम राणा प्रधानमन्त्री मोहन शम्शेर जिवराज राणा थिए। राणा शासनको पतन पछि, १९५१ मा मोहन शम्शेरलाई सिंहदरवार छोड्न आदेश दिइयो र त्यसपछि यो राष्ट्रिय सम्पत्ति घोषित गरियो।
राणा शासनको अन्त्य पछि, २००७ सालमा, नेपाल सरकारले सिंहदरवारलाई सरकारी कार्यालयहरूको रूपमा प्रयोग गर्न सुरु गर्यो। अहिले सिंहदरवार परिसरमा नेपालका दुईवटा संसदको कक्ष (प्रतिनिधि सभा र राष्ट्रिय सभा) र २० वटा मन्त्रालयहरूको कार्यालय छन्। सिंहदरवार रेडियो नेपाल र नेपाल टेलिभिजनको मुख्यालय पनि हो।
सिंहदरवारको संरचना एक अद्वितीय वास्तुकलाको उदाहरण हो जसमा विभिन्न वास्तुशिल्प शैलिहरूको मिश्रण देखिन्छ। यसको डिजाईन कुमार नर्सिंह राणा र किशोर नर्सिंह राणाले गरेका थिए, र यसको वास्तुकला पलाडियन, कोरिन्थियन, न्योक्लासिकल मन्सनहरू र बारोक शैलीको उत्कृष्ट संयोजन हो। सिंहदरवारको आन्तरिक स्थान १९७३ को आगो लाग्नुअघि अत्यन्तै भव्य थियो, जसमा ७ ओटा आँगन र १७०० कोठाहरू थिए। यी कोठाहरूमा संगमरमरको भुइं, चित्रित छतहरू, चाँदीका फर्निचरहरू र क्रिस्टल लाइटिङका विशाल सेटहरू थिए, जुन यसको सम्पन्नता र समृद्धि दर्शाउँथे।
सिंहदरवारको सबैभन्दा ठूलो र सजाइएको कोठा भनेको राज्य हल हो। यसमा विदेशी आयातित कला सामाग्रीहरूको अद्वितीय संग्रह रहेको थियो, जस्तै मुरानो ग्लास क्रिस्टल चान्देलियर्स, बेल्जियमका ऐनाहरू, इंग्ल्याण्डका रंगीन काँचका ढोकाहरू र इटालीय मर्मरको फ्लोरका फूलपत्तिका ढाँचा भएका पर्खाल र छतहरू। राज्य हलले ऐतिहासिक महत्त्वको साथसाथै समृद्धि र राजसीताका प्रतीकको रूपमा काम गरेको थियो।
ग्यालरी बैठक, जसलाई जुद्ध शम्शेर राणाले बनाएका थिए, विदेशी विशिष्ट व्यक्तिहरूसँग भेटघाट गर्नका लागि प्रयोग गरिएको थियो। यस बैठकमा मित्र राष्ट्रका राजदूतहरू हनुमान ढोकामा आफ्नो क्रेडेन्स प्रस्तुत गर्न आउँथें। पछि, यस ग्यालरी बैठकलाई संसद भवनको रूपमा प्रयोग गरिएको थियो, जसले सिंहदरवारको महत्त्वलाई अझ बढायो र नेपालको राजनीतिक इतिहासमा यसको योगदानलाई प्रदर्शित गर्यो।
सिंहदरवारलाई नेपालको सबैभन्दा ठूलो महलको रूपमा चिनिन्छ, र यसको आकार र संरचना इतिहासमा महत्वपूर्ण स्थान राख्छ। १९७३ को आगलागी अघि यसमा ७ आँगन र १,७०० भन्दा बढी कोठाहरू थिए, जसले यसलाई एक विशाल र जटिल महल परिसर बनायो। यस महलको वास्तुकला र भव्यता यसको ऐतिहासिक र सांस्कृतिक महत्त्वलाई दर्शाउँछ। सिंहदरवारले नेपालका शाही र प्रशासनिक क्रियाकलापहरूमा महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको थियो, र यसको संरचना र आन्तरिक सजावटले एक अद्वितीय राजसी छवि प्रस्तुत गर्थ्यो।
२०३४ मा सिंहदरवारमा ठूलो आगलागी भएको थियो जसले महलका तीन पंखलाई पुरै आगोले लपेट्यो। आगोको प्रकोप यति भयानक थियो कि प्राधिकरणहरूले महलका केही भागहरू नष्ट गर्नुपर्ने अवस्था आएको थियो ताकि आगो मुख्य पंखमा नपुगे। विनाशको बाबजुद, महल पुनर्निर्माण गरिएको थियो।
सिंहदरवार ११९० को अप्रिलको भूकम्पमा गम्भीर क्षति भएको थियो र महलको संरचनामा ठूलो असर परेको थियो। यस भूकम्पले सिंहदरवारको भौतिक संरचनालाई व्यापक क्षति पुर्यायो, जसले यसको ऐतिहासिक महत्त्व र वास्तुकला सँगको जडानलाई चुनौती प्रस्तुत गर्यो। महलका विभिन्न भागहरूमा भत्किएका पर्खाल र छतका भागहरूले यसको भव्यतामा ठूलो हानि पुर्याए। भूकम्पपछि, सिंहदरवारको पुनर्निर्माणको प्रक्रिया सुरु भएको थियो, र यसलाई पुनः निर्माण र संरक्षण गर्ने काम जारी छ।
सिंहदरवारको डिजाइनमा विभिन्न वास्तुशिल्प शैलिहरूको मिश्रण गरिएको छ, जस्तै पलाडियन, कोरिन्थियन, नियो क्लासिकल र बारोक। यसले नेपालमा वास्तुकलाको विशिष्ट उदाहरण प्रस्तुत गर्दछ र एक अद्वितीय भव्यता प्रकट गर्दछ। पलाडियन शैलीमा रहेको संरचना यसको सन्तुलन र सादगीका लागि प्रसिद्ध छ, जबकि कोरिन्थियन शैलीको स्तम्भहरूले यसको भव्यता थप्छ। नियो क्लासिकल शैलीले समकालीन र शास्त्रीय स्थापत्यकला बीचको सन्तुलन कायम राख्दै परिष्कृतता प्रदान गर्दछ, र बारोक शैलीले महलको भित्री सजावट र विवरणमा विशेष प्रभाव पारेको छ। यी सबै शैलीहरूको समावेशले सिंहदरवारलाई एक असाधारण वास्तुशिल्प कृति बनाएको छ, जुन नेपालको सांस्कृतिक र ऐतिहासिक धरोहरको महत्वपूर्ण हिस्सा हो।
महलको सबैभन्दा भव्य कोठा राज्य हल हो। यो हल महत्त्वपूर्ण राज्य समारोहहरू आयोजना गर्नका लागि विशेष रूपमा डिजाइन गरिएको थियो र यसको आन्तरिक सजावटमा विदेशी आयातित वस्तुहरूको समावेश गरिएको छ। यहाँ मुरानो ग्लास क्रिस्टल झुमरको प्रयोग गरिएको छ, जसले हललाई एक विशेष भव्यता दिन्छ। साथै, बेल्जियमका ऐनाहरू, इंग्ल्याण्डका साना गिलासका ढोकाहरू, र इटालीयन मार्बल फ्लोरिङले यस हलको सौंदर्य र कसरतमा थप वृद्धि गरेको छ। यस हलका पर्खाल र छतमा फूलहरूको डिजाईन गरिएको मर्मरको कामले यसको ऐतिहासिक र सांस्कृतिक महत्त्वलाई अझ उजागर गरेको छ। राज्य हलको यो भव्य सजावट र वास्तुकला विशेष गरी नेपालको शाही परंपरा र ऐतिहासिक धरोहरको प्रतीक हो।
सिंहदरवारले राणा शासकहरूको शक्ति र प्रभुत्वलाई प्रतीक बनायो, जसले नेपालमा एक सय वर्षभन्दा बढी शासन गरे। महलको भव्यता र यसको विशाल संरचनाले राणा वंशको समृद्धि र सत्ता प्रदर्शन गर्यो। सिंहदरवारको वास्तुकला र डिजाईनले राणा शासकहरूको राजनीतिक र सामाजिक प्रभावलाई प्रतिबिम्बित गरेको छ, जसले नेपालको शासन प्रणालीमा आफ्नो आधिपत्य र प्रभुत्वलाई दृढता प्रदान गरेको थियो। महलको निर्माण र त्यसका विभिन्न शाही कक्षहरूको रूपरेखा राणा शासकहरूको भव्यता र ऐतिहासिक महत्वको प्रतीकका रूपमा रहेको थियो, जसले नेपालका राजनीतिक परिप्रेक्ष्यमा महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको थियो।
सिंहदरवार रेडियो नेपाल र नेपाल टेलिभिजनको मुख्यालयको रूपमा पनि परिचित छ, जुन नेपालका प्रमुख राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरू हुन्। यी सञ्चारमाध्यमहरूले नेपालका विभिन्न भागमा र विश्वभर नेपाली जनतालाई जानकारी र समाचार प्रदान गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका निभाउँदै आएका छन्। सिंहदरवारको यस भूमिका र यसको भव्य संरचनाले यसलाई मात्र एक ऐतिहासिक महलको रूपमा नभई, नेपालको सञ्चार र मिडिया क्षेत्रको केन्द्रीकृत स्थानको रूपमा समेत चिनाउँछ। यसले नेपाली जनताको जानकारीको प्रवाह र सञ्चार सञ्जाललाई सुदृढ बनाउने काम गरेको छ।
यद्यपि सिंहदरवारले विभिन्न नवीकरण र परिवर्तनहरू भोगेको छ, यसले अझै पनि आफ्नो भव्यता र ऐतिहासिक महत्त्वलाई कायम राखेको छ। महलको संरचना र डिजाईनले नेपालको सांस्कृतिक धरोहरको महत्वपूर्ण हिस्सा बनेको छ, जसले राणा शासकहरूको ऐतिहासिक काल र नेपालका राजनीतिक घटनाक्रमलाई समेटेको छ। यसको वास्तुकला र ऐतिहासिक उपयोगहरूले सिंहदरवारलाई नेपालको एक प्रमुख ऐतिहासिक र सांस्कृतिक प्रतीकको रूपमा प्रस्तुत गरेको छ। विभिन्न समयमा भएका नवीकरणहरूका बावजूद, यो भवन अझै पनि नेपालको राष्ट्रिय पहिचान र समृद्धिको प्रतीकको रूपमा कायम रहेको छ।
ज्योतिष विवरण लोड हुँदैछ...
राशिफल लोड हुँदैछ...
काठमाडौँ।प्रहरीले देशका विभिन्न भागबाट लागुऔषधसहित ३१ जनालाई पक्राउ गरेको छ । केन्द्रीय प्रहरी समाचार कक्षका अनुसार दाङबाट छ, झापाबाट पाँच, बाँकेबाट तीन, सुनसरी, बारा, चितवन, बागलुङ, सिरहा, मोरङ र कैलालीबाट दुई/दुई तथा रसुवा, काठमाडौँ र सप्तरीबाट एक/एक जना पक्राउ परेका छन् । प्रहरीले उनीहरूका साथबाट लागुऔषध खैरो हेरोइन र गाँजा तथा चिकित्सकको
