काठमाडौँ
रास्ताफारियनिज्म १९३० को दशकमा जमैकामा उदाएको एक आध्यात्मिक तथा धार्मिक आन्दोलन हो, जसको आधार यहूदी–क्रिश्चियन मान्यता र अफ्रो–केन्द्रित दृष्टिकोणमा बसालिएको छ। यसले इथियोपियाका सम्राट हाइलि सेलास्सी प्रथमलाई येशू ख्रीष्टको दोस्रो आगमन र परमेश्वर (जाह) को मूर्त रूपका रूपमा सम्मान गर्छ। यस आन्दोलनले अफ्रिकी पहिचान, धरातलीय जरा र मानिसले आफैंलाई प्रकृति तथा आध्यात्मिकतासँग जोडिने सिद्धान्तमा जोड दिन्छ।
मुख्य विश्वासमा हाइलि सेलास्सीको दिव्यता प्रमुख छ, जसलाई रास्ताफारियनहरूले ईश्वरको प्रत्यक्ष रूपमा अवतरण मानिन्छ। उनीहरूले परमेश्वरलाई “जाह” भनी पुकार्छन् र आफैँलाई यहूदी–क्रिश्चियन परम्पराको निरन्तरता मान्छन्। साथै, अफ्रिकी पहिचान, गरिमा र एथियोपियामा पुनर्स्थापनाको आह्वान रास्ताफारियन विचारधाराको केन्द्रमा रहन्छ।
जीवनशैली तथा अभ्यासमा “आइटाल” खानपान प्रणाली महत्वपूर्ण मानिन्छ, जसले प्राकृतिक, शुद्ध र बिनासंस्कृत भोजनलाई प्राथमिकता दिन्छ। मदिरा, नून, पोर्क, सी–फुडको केही किसिम तथा १२ इन्चभन्दा ठूलो माछा खाने प्रचलन निषेध छ। यहाँका धेरै अनुयायीहरू शाकाहारी वा माछा खाने तर अन्य मासु नखाने बानी अपनाउँछन्। यो खानपानलाई शरीर र आत्मा शुद्ध राख्ने विधि मानिन्छ।
रास्ताफारियनिज्ममा कुनै औपचारिक धर्मान्तरण प्रक्रिया छैन, किनकि यसका लागि कुनै आधिकारिक संस्था वा कठोर धार्मिक नियम छैनन्। विश्वास र अभ्यास समुदायअनुसार केही फरक हुन सक्छ, तर सहअस्तित्व र सामुदायिक भावना अत्यन्त महत्वपूर्ण मानिन्छ। ‘ट्वेल्भ ट्राइब्स अफ इजरायल’ जस्ता समूहहरूले जाति वा पृष्ठभूमि कुनै आधार नमान्दै, हाइलि सेलास्सीको दिव्यता स्वीकार गर्ने सबैलाई स्वागत गर्छन्।