काठमाडौँ
कोस्टा रिकामा एक परिवार र हजारौं पुतलीहरूको प्रयासले खडेरी परेको गोठ मैदानलाई हरियालीले भरिएको वर्षावनमा पुनःनिर्माण गरिएको छ। पिएरेला इकोलोजिकल गार्डेनमा, विलियम कामाचो र क्रिस्टल बरान्टेसले विगत तीन दशकदेखि स्थानीय रूख र वनस्पति रोप्दै वर्षावनको पुनर्स्थापना गरेका छन्। यस क्रममा पुतलीहरूले बिरुवाहरूको परागण, बीउ फैलाउने र स्वस्थ वनको जटिल पारिस्थितिकी पुनःस्थापित गर्ने भूमिका खेलेका छन्।
वनको हरियाली फर्किँदा चरा, भ्यागुता, भ्यागुता, बाँदर र ओसेलट्स जस्ता जीवजन्तुहरू पनि फिर्ता आएका छन्। पिएरेला जंगलमा पर्यटकहरूलाई प्रत्यक्ष अनुभव दिन्छ, जहाँ उनीहरूले स्थानीय परिवारसँग बसाई, खानपिन र चकलेट कार्यशालामा भाग लिन सक्छन्। यसले पर्यटनमार्फत प्राकृतिक पुनर्स्थापना र समुदाय शिक्षामा योगदान पुर्याउँछ।
कामाचोले सन् १९९५ मा खरानी परेको घाँसभूमि किनेर पुतलीका लागि होस्ट रूखहरू रोपे र सानो पुतली फार्म स्थापना गरे। विगत ३० वर्षमा उनले पुतली व्यापारबाट प्राप्त आम्दानी लगानी गर्दै छिमेकी जमिन खरिद गरी वर्षावन विस्तार गरेका छन्। यसले देशभरिका कृषकहरूलाई स्थायी पर्यावरणीय अभ्यास र इको-पर्यटनमार्फत आम्दानीको विकल्प सिकाएको छ।
पुतलीहरूको सक्रियतासँगै वनमा खाना सञ्जाल पुनर्स्थापित भएको छ, जसले भ्यागुता, च्याऊ, सर्प र साना जनावरहरूको फिर्ता सुनिश्चित गरेको छ। कोस्टा रिकाको राष्ट्रिय स्तरको पुनर्वनस्पति र इको-पर्यटन प्रयासले देशको वन क्षेत्र १९८७ को २१% बाट हाल करिब ६०% मा पुनःफर्काएको छ। साना कार्यहरूले ठूलो प्रभाव पार्न सक्ने उदाहरण प्रस्तुत गर्दै, पुतली प्रभावले जंगल पुनर्जीवनको मार्ग खोल्दछ।